Verkeersveiligheid

Beeld: André di Lucca

Grote straten, provinciale wegen en snelwegen worden verlicht om de verkeersveiligheid te vergroten. Tot een bepaald lichtniveau is dit geldig. Er zijn echter situaties waarbij te veel licht zorgt voor onveiligheid. In België zijn bijna twee maal zoveel dodelijke verkeersongelukken als in Nederland, terwijl de verlichting daar hoger is afgesteld en bijna alle snelwegen zijn verlicht.

In Frankrijk en Duitsland, waar men spaarzamer omspringt met openbare verlichting, gebeuren procentueel veel minder ongevallen. Ook in Nederland blijkt dat slechts een miniem deel van de verkeersongevallen zich voordoet op onverlichte wegen, zo toonde een studie van Luc Beaucourt aan.

Verblinding

Verblinding door plots opduikende lichtobjecten is een reëel gevaar op veel wegen in Nederland. Het meest veilige lichtniveau is gelijkmatige verlichting, maar op veel plekken worden automobilisten geconfronteerd met fel licht dat de ogen voor korte tijd verblindt. Dit kan leiden tot gevaarlijke situaties, omdat onze ogen zich opeens moeten aanpassen van donker naar licht.

Ernstiger is de periode ná de verblinding. Dan moeten de ogen weer wennen aan het oude lichtniveau en dit gaat vele malen langzamer dan het wennen aan fel licht. Hierdoor is de automobilist tijdelijk niet goed in staat duidelijke contrasten waar te nemen. Daarom zouden felle lichtobjecten langs autowegen moeten worden vermeden.

Ook straatverlichting moet verantwoord zijn geinstalleerd. Een aantal fabrikanten van lichtmasten legt in hun ontwerp de nadruk op een zo laag mogelijke Ti-factor (technische term voor de verblindingsfactor). De norm ligt bij 15%, terwijl een aantal moderne armaturen een Ti-factor van rond de 6% hebben.

Soms is meer licht onveiliger

Verkeerskunde, het vaktijdschrift over verkeer en vervoer, berichtte in maart 2003 over een onderzoek naar de kosten en baten van verschillende investeringen in de veiligheid van weggebruikers. Het opvoeren van het verlichtingsniveau op snelwegen bleek niet te leiden tot meer veiligheid, sterker, het aantal verkeersongevallen nam toe met 0,4 per jaar, terwijl er per 100 meter 55 000 euro voor moest worden neergeteld voor de verlichting.

Uit het onderzoek:

Extra verlichting heeft soms een negatieve invloed op de verkeersveiligheid. In een rendementsvergelijking in Gelderland tussen zes soorten veiligheidsmaatregelen scoorde ‘verlichting’ het allerslechtst. Deze duurste maatregel leverde alleen maar extra verkeersslachtoffers op. Omgekeerd kwamen de goedkope plateaus (binnen de bebouwde kom) als beste maatregel uit de bus.

Nadat op 14,2 km provinciale weg lichtmasten waren geplaatst, steeg het aantal nachtelijke ongevallen (tussen 24.00 en 06.00 uur) met gemiddeld 57 procent in de twee jaar na de maatregel ten opzichte van de drie jaar voordien. Over het hele etmaal gemeten was de stijging 18 procent. Alleen overdag was de stijging 7 procent.

Onderzoeker Peter van der Dussen die op de rendementsvergelijking aan de NHTV Internationale Hogeschool in Breda afstudeerde, veronderstelt dat er bij extra verlichting harder wordt gereden. Getoetst is dit overigens niet. Wel werd eerder een dergelijk verband door Rijkswaterstaat vastgesteld in een voor/na-studie op de A12.

Zonneklaar is dat de maatregel ‘verlichting’ in het Gelderse onderzoek in de rendementsvergelijking absoluut geen ‘waar voor z’n geld’ leverde. Terwijl er per 100 meter 55 000 euro voor moest worden neergeteld, leidde dit tot een stijging van het aantal gewogen ongevallen met 0,4 per jaar.


Snelwegverlichting weer aan?

Geplaatst: 2 februari 2014
Thema: Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

Vanaf juni 2013 heeft Rijkswaterstaat stapsgewijs de verlichting op een aantal rijkswegen uitgezet tussen 21.00 uur en 05.00 uur en op delen van een aantal drukkere wegen tussen 23.00 uur en 05.00 uur. Dit is gedeeltelijk onder druk van een aantal klachten door de minister teruggedraaid.

Vanaf februari 2014 wordt het onderscheid tussen 21 uur en 23 uur niet meer gemaakt en wordt alles op 23 uur gezet. Tussen 23.00 uur en 05.00 uur blijft de verlichting gewoon uit. Op delen van het Rijkswegennet waar de verlichting al vóór juni 2013 is uitgezet, in het kader van afspraken met natuur– en milieuorganisaties, blijft het verlichtingsregime ongewijzigd.

Wat verandert er ten opzichte van de huidige situatie? Delen van het hoofdwegennet zijn ook nu onverlicht, daar verandert er niets. Na het doorvoeren van de wijziging per februari gaat het licht alleen nog … Lees verder


Doven snelwegverlichting onverstandig?

Geplaatst: 1 september 2013
Thema: Gezondheid / Onderzoek / Openbare verlichting / Platform Lichthinder / Verkeersveiligheid

Afgelopen week was er in de media opnieuw aandacht voor het voornemen van Rijkswaterstaat om de verlichting te doven op een groot aantal snelwegen. Volgens het Slaap– en Waak onderzoek (NSWO) zou dit onverantwoorde veiligheidsrisico’s met zich meebrengen. Platform Lichthinder zet de feiten op een rij.

Rijkswaterstaat heeft onderzoek laten uitvoeren voordat ze dit deden: een literatuuronderzoek en een analyse van alle ongelukken op snelwegen in Nederland. Conclusies: verlichting op snelwegen maakt het ietsje minder gevaarlijk. Er zijn relatief nog steeds meer ongelukken bij nacht en op verlichte wegen weer wat minder. Op de wegvakken waar de maatregel van kracht wordt vallen nu 12 doden per jaar in het duister (overdag 13, in totaal dus 25). Rijkswaterstaat schat dat er een verhoging van 0,3 doden per jaar zal zijn.

De Nederlandse snelwegen zijn erg druk bereden en er wordt daarom … Lees verder


De Zwarte Lamp uitgereikt aan Rijkswaterstaat

Geplaatst: 13 februari 2013
Thema: Openbare verlichting / Platform Lichthinder / Verkeersveiligheid

Op 25 januari is De Zwarte Lamp 2012 uitgereikt aan Rijkswaterstaat. Ze hebben de prijs gewonnen vanwege hun voornemen om snelwegverlichting in de nachtelijke uren uit te schakelen. Het is de eerste keer dat deze prijs werd uitgereikt.

     

Aad de Winter (Rijkswaterstaat) en juryleden Rob Trieling, René Marchand, Wim Schmidt en Trudy Heemskerk

Volgens de jury is het besluit van Rijkswaterstaat een doorbraak. “Er is moed voor nodig, daar Rijkswaterstaat ook verantwoordelijk is voor de veiligheid op de weg. Het idee dat minder of geen verlichting automatisch tot onveiligheid leidt, doorbreekt Rijkswaterstaat met deze maatregel. Daarnaast is het effect groot als de maatregel over heel Nederland uitgerold zal worden en is het een voorbeeld voor andere instellingen en overheden.”

Namens Rijkswaterstaat ontving projectmanager Verlichting Aad de Winter de prijs, een beeldje van een zwarte lamp, uit handen van juryvoorzitter René … Lees verder


Smart Highway wint Dutch Design Award

Geplaatst: 3 november 2012
Thema: Onderzoek / Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

Tijdens de Dutch Design Week werden de eerste prototypes van Smart Highway gepresenteerd. Dit project van Studio Roosegaarde en Heijmans werd bekroond met een Dutch Design Awards in de categorie ‘best future concept’.

Sinds de jaren ‘80 wordt er al geschreven over intelligente wegen, de focus op innovatie lag tot nu toe echter bij de auto. Studio Roosegaarde en Heijmans pakken het grootschalig aan door het wegdek te innoveren met designs als de ‘Glow-in-the-darkBelijning’, ‘Dynamische Verf’, ‘Interactief Licht’, ‘Induction Priority Lane’, ‘Wind-Licht’. Doel is om de weg duurzaam en interactief te maken door slimme verlichting, energie oogsten en verkeerstekens die zich aanpassen aan de wegsituatie.

Het foto-luminiserende poeder dat in de glow-in-the-dark lijnen gebruikt wordt, geeft tot tien uur lang licht en maakt verdere verlichting overbodig. ‘Dynamische Verf’ wordt pas zichtbaar als waarschuwingen relevant zijn. Zo wordt verkeersinformatie lokaal en … Lees verder


Rijkswaterstaat stopt met snelwegverlichting

Geplaatst: 30 september 2012
Thema: Economie / Openbare verlichting / Platform Lichthinder / Verkeersveiligheid

Rijkswaterstaat stopt vanaf maart 2013 met het verlichten van een aantal snelwegen. Door het licht ’s nachts uit te zetten bespaart Rijkswaterstaat op de energiekosten en hoeft er minder onderhoud aan de lichtmasten te worden gepleegd.

In de regel geldt dat het licht op het rijkswegennet wordt uitgezet tussen 21:00 en 05:00 uur. Op de drukste wegen en de knooppunten wordt het licht vanaf 23:00 uur uitgezet. Het licht gaat niet overal standaard uit. Op de delen van het weggennet met zogenoemde ‘rijtaakverzwarende omstandigheden’, bijvoorbeeld omdat er sprake is van een scherpe bocht of een korte invoegstrook, blijft het licht gewoon aan. Ook in tunnels blijft het licht aan.

Na het doorvoeren van deze maatregel zal de weggebruiker merken dat het licht alleen nog aan staat op de drukste momenten van de dag: in de spits. Tussen 21:00 uur en … Lees verder


Rotterdam krijgt groene LED-golf voor fietsers

Geplaatst: 3 maart 2010
Thema: Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

Van de website van Fietsberaad:

Rotterdam krijgt als eerste gemeenten een groene LED-golf voor fietsers. Op de Schieweg zullen lampjes in het wegdek aangeven met welke snelheid een fietser moet rijden, wil hij bij het verkeerslicht niet hoeven te stoppen.

Groene golven worden al regelmatig gebruikt om het autoverkeer te laten doorstromen. In Amsterdam is sinds 2007 op de Raadhuisstraat in Amsterdam ook een groene golf voor fietsers. Bij een constante fietssnelheid van 18 kilometer per uur krijgen fietsers daar elf maal achter elkaar groen. Het systeem in Rotterdam verschilt daarvan, doordat fietsers ook geïnformeerd worden over de snelheid die nodig is om het volgende verkeerslicht zonder stoppen te kunnen passeren.

Het systeem — Evergreen genaamd — is uitgedacht door DTV Consultants, daarbij geïnspireerd door ervaringen in het Deense Odense dat de wereldprimeur had met een soortgelijk systeem. Evergreen … Lees verder


Refelecterende bakstenen

Geplaatst: 7 februari 2010
Thema: Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

In het Dagblad van het Noorden stond dit artikel (klik voor vergroting):

       

De visie van Platform Lichthinder:
Reflecterende straatklinkers zijn juist een heel goede oplossing — met de voorwaarde dat er geen verlichting (lantaarnpalen) wordt aangebracht. Het gaat erom dat je de weg goed ziet (maar ook overstekende voetgangers natuurlijk). Denk maar aan de klassieke schelpenpaadjes in de duinen. Je hebt dan geen licht nodig om je weg te vinden. Als er wel straatverlichting wordt aangebracht komt er meer lichtvervuiling: meer licht wordt dan gereflecteerd. Dan is het dus geen goede oplossing.… Lees verder


Drenthe haalt 30% van lantaarnpalen weg

Geplaatst: 20 november 2007
Thema: Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

Van www​.drenthe​.nl:

De provincie Drenthe gaat de komende drie jaar 30% van de lantaarnpalen langs de provinciale wegen weghalen. Doel is om het energieverbruik en de lichthinder terug te dringen en daarbij ook de beheerkosten te verminderen. Met deze opruimactie wil de provincie Drenthe een voorbeeld geven aan andere wegbeheerders om bewuster om te gaan met energie.

De komende drie jaar worden circa 1.000 lichtmasten verwijderd die langs de provinciale wegen en fietspaden staan. Het gaat om ruim 460 km weg en 280 km fietspad. Dit zijn voornamelijk verbindende wegen vanuit gebieden naar het hoofdwegennet en wegen tussen bebouwde kommen. Het overgrote deel bevindt zich buiten de bebouwde kommen. De provincie wil de aanwezigheid van lichtmasten zoveel mogelijk beperken tot de zogeheten ‘actiepunten’. Dit zijn kruispunten, rotondes, onverwachte veranderingen in het wegverloop oversteekplaatsen en plaatsen als parkeerterreinen, carpoolpleinen, tunnels … Lees verder


Geleidings-LED’s in rotondes Dalfsen

Geplaatst: 28 oktober 2006
Thema: Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

Uit De Stentor van 23.10.06:

Verkeer dat de drie nieuwe rotondes in de Rondweg in Dalfsen nadert, wordt binnenkort begroet met looplicht. Deze zogeheten LED-verlichting draait met de verkeersstroom mee, net zoals een stroboscoop. Al wordt het geen disco, want het tempo van de verspringende lichtjes ligt laag en de variatie in kleuren is beperkt: overdag wit en ‘s nachts geel-oranje.

Dalfsen heeft er een landelijke primeur mee, weet Herwin Beelink, projectleider namens het Hattemse verkeersgeleidingsbedrijf Brimos, dat de LED-verlichting levert. ‘Vooral in het buitenland wordt LED-verlichting toegepast om verkeer attent te maken op wegwerkzaamheden, maar dit was de eerste keer dat wij deze verlichting in een rotonde hebben verwerkt.’

De verlichtingselementen zijn ingebracht in de middencirkel van de ruim opgezette rotondes, de zogeheten rammelstroken. De cirkel is in vijf componenten onderverdeeld, waarbinnen de lichtjes elkaar opvolgen. Deze week gaat … Lees verder


VVD wil met andere verlichting meer verkeersveiligheid

Geplaatst: 22 oktober 2006
Thema: Verkeersveiligheid / Wetgeving

Van de website van de Utrechtse Statenfractie van de VVD:
De Statenfractie van de VVD in de Provincie Utrecht heeft een initiatiefvoorstel “verantwoord verlichten” ingediend. Het effect van dit voorstel moet enerzijds lichthinder en lichtvervuiling tegengaan en anderzijds de verkeersveiligheid bevorderen.

In de provincie Utrecht zijn de meeste wegen verlicht. Deze verlichting is veelal gebaseerd op verouderde technieken en veroorzaakt bijvoorbeeld verstoring van de natuur. Daarnaast gaat ook veel energie zinloos verloren, doordat veel licht terecht komt op plaatsen waar dit niet nodig is. ‘Kijk maar eens naar de lichtuitstraling boven steden, industrieën en kassen, dan schrik je van het effect hiervan’, aldus indiener David van den Burg. Maar ook gewone straatverlichting geeft veel vervuiling, Het licht komt maar voor een deel op de plaats terecht waar het nodig is en voor een veel groter deel op plaatsen, waar

Lees verder


“Gemeenten moeten 1 miljoen lantaarnpalen verwijderen”

Geplaatst: 17 september 2006
Thema: Economie / Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

Van Nu​.nl:

Nederlandse gemeenten moeten in de komende vijf jaar een miljoen lantaarnpalen verwijderen of dimmen. De verlichting op de buitenwegen voegt weinig toe aan de verkeersveiligheid. Bovendien ondervinden mens en natuur veel hinder door het teveel aan verlichting. Dat stellen de Stichting Natuur en Milieu en de Provinciale Milieufederaties maandag.

Naast een afname van de overlast moeten de plannen leiden tot energiebesparing. De helft van het gemeentelijk elektriciteitsverbruik komt voor rekening van de openbare verlichting. Volgens de stichting en de federaties geeft Groningen het goede voorbeeld. De gemeente heeft aangekondigd tussen de 10.000 en 12.000 verlichtingspunten te vervangen door dimbare verlichting.

De oproep aan de gemeenten loopt vooruit op De Nacht van de Nacht op 28 oktober. Tijdens dat evenement houden Stichting Natuur en Milieu en de Provinciale Milieufederaties meer dan honderd activiteiten. Gemeenten en provincies zullen dan … Lees verder


Minister pakt verblinding door Xenon aan

Geplaatst: 2 juli 2006
Thema: Verkeersveiligheid

Uit het Algemeen Dagblad van 23 juni j.l.:

Automobilisten met extra scherpe koplampen moeten er voor zorgen dat zij andere weggebruikers niet meer verblinden. Minister Peijs van Verkeer gaat daarom vanaf komende maand strenge eisen stellen aan het achteraf inbouwen van zogeheten xenonlampen. De maatregel geldt alleen voor nieuwe auto’s, die na de datum van invoering op naam worden gesteld.

Automobilisten mogen hun nieuwe voertuig dan alleen ‘pimpen’ (optuigen) met deze sterke lampen, als die een hoogteregelaar en een lampensproeier hebben. Het kabinet gaat vandaag naar verwachting akkoord met dit voorstel.

Xenonlampen werken met gasontlading en geven veel sterker licht dan halogeenlampen, waarmee de meeste auto’s zijn uitgerust. “Maar als je auto zwaar beladen is, kan het gebeuren dat je andere mensen verblindt,” aldus een woordvoerster van Peijs. Een hoogteregelaar zorgt ervoor dat dat niet gebeurt. Een sproeier voorkomt ‘strooilicht’ … Lees verder


Philips lanceert nieuwe autolamp

Geplaatst: 15 september 2004
Thema: Verkeersveiligheid

Bericht van Nu​.nl:

Philips verwacht met een nieuwe autolamp een bijdrage te kunnen leveren aan meer veiligheid op de snelwegen. Het elektronicaconcern rept van een “revolutionaire vinding”, waarbij de lamp in drie kleuren lichtbundels uitstraalt. Daarbij gaat het van links naar rechts om een gele bundel, die tegenliggers niet verblindt, een witte voor het zicht van de bestuurder en een blauwe die de strepen op de weg en de verkeersborden goed reflecteert.

Een woordvoerder van Philips zei woensdag dat een gepatenteerde cotingtechniek voor het glas van de lamp is gebruikt. Deze week zullen de eerste lampen, zogenoemde nightguides, bij afnemers worden afgeleverd. In eerste instantie richt het concern zich op de vervangingsmarkt, maar het hoopt ook autofabrikanten voor het product te interesseren.

Volgens Philips is er veel vraag vanuit de autobranche voor vindingen op het gebied van verkeersveiligheid. De … Lees verder


Wegverlichting Putterweg Ermelo

Geplaatst: 1 februari 2004
Thema: Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

In 2002 is besloten om een onverlicht deel van de weg tussen Putten en Ermelo te voorzien van verlichting. Diverse natuurorganisaties vreesden dat dieren zouden worden aangetrokken door het licht en zouden worden overreden. Om die reden is gekozen voor goed afgeschermde lampen op de Putterweg.

Deze verlichting zorgt in vergelijking met gangbare typen lampen voor een sterk verminderde verspilling van licht en een even zo goede verlichting van de weg. De gebruikte lampen zijn 90 watt socks en kunnen tussen 21.00 en 6.00 uur worden gedimd. Platform Lichthinder maakte foto’s van het gedeelte van de Putterweg met lampen die normaliter worden gebruikt en van het gedeelte met de nieuwe verlichting.

Lokatie Putterweg, Ermelo
Datum 24 januari 2004, 20.28–20.40 uur
Camera Canon 10D + EF 16–35/2.8 L.
Belichtingstijd 2 s.
Diafragma 4.0
ISO 400

© Jaap van ‘t Leven, Koen … Lees verder


Onderzoek naar relatie verlichting en rijgedrag

Geplaatst: 15 mei 2003
Thema: Verkeersveiligheid

Uit de Volkskrant van vandaag: “Automobilisten verlagen op onverlichte snelwegen hun snelheid. Daarnaast halen ze minder vaak in en werpen ze minder vaak een blik op het dashboard. Dit blijkt uit onderzoek van de Adviesdienst Verkeer en Vervoer van Rijkswaterstaat.”

Klik hier voor het hele artikel.… Lees verder


Nieuwe vormen van wegmarkering


Nieuwe technieken als LED (Light Emitting Diodes) bieden mogelijkheden om selectiever om te gaan met conventionele openbare wegverlichting. Niet alleen kan met deze technieken het plaatsen van conventionele installaties worden voorkomen, maar hiermee kunnen dergelijke installaties ook energiezuinig worden ontworpen. Lees verder.

Links

verkeerskunde​.nl
Verkeerskunde Vaktijdschrift over verkeer en vervoer


rijkswaterstaat​.nl
Rijkswaterstaat

© 2002- Platform Lichthinder