Verkeersveiligheid

Beeld: André di Lucca

Grote straten, provinciale wegen en snelwegen worden verlicht om de verkeersveiligheid te vergroten. Tot een bepaald lichtniveau is dit geldig. Er zijn echter situaties waarbij te veel licht zorgt voor onveiligheid. In België zijn bijna twee maal zoveel dodelijke verkeersongelukken als in Nederland, terwijl de verlichting daar hoger is afgesteld en bijna alle snelwegen zijn verlicht.

In Frankrijk en Duitsland, waar men spaarzamer omspringt met openbare verlichting, gebeuren procentueel veel minder ongevallen. Ook in Nederland blijkt dat slechts een miniem deel van de verkeersongevallen zich voordoet op onverlichte wegen, zo toonde een studie van Luc Beaucourt aan.

Verblinding

Verblinding door plots opduikende lichtobjecten is een reëel gevaar op veel wegen in Nederland. Het meest veilige lichtniveau is gelijkmatige verlichting, maar op veel plekken worden automobilisten geconfronteerd met fel licht dat de ogen voor korte tijd verblindt. Dit kan leiden tot gevaarlijke situaties, omdat onze ogen zich opeens moeten aanpassen van donker naar licht.

Ernstiger is de periode ná de verblinding. Dan moeten de ogen weer wennen aan het oude lichtniveau en dit gaat vele malen langzamer dan het wennen aan fel licht. Hierdoor is de automobilist tijdelijk niet goed in staat duidelijke contrasten waar te nemen. Daarom zouden felle lichtobjecten langs autowegen moeten worden vermeden.

Ook straatverlichting moet verantwoord zijn geinstalleerd. Een aantal fabrikanten van lichtmasten legt in hun ontwerp de nadruk op een zo laag mogelijke Ti-factor (technische term voor de verblindingsfactor). De norm ligt bij 15%, terwijl een aantal moderne armaturen een Ti-factor van rond de 6% hebben.

Soms is meer licht onveiliger

Verkeerskunde, het vaktijdschrift over verkeer en vervoer, berichtte in maart 2003 over een onderzoek naar de kosten en baten van verschillende investeringen in de veiligheid van weggebruikers. Het opvoeren van het verlichtingsniveau op snelwegen bleek niet te leiden tot meer veiligheid, sterker, het aantal verkeersongevallen nam toe met 0,4 per jaar, terwijl er per 100 meter 55 000 euro voor moest worden neergeteld voor de verlichting.

Uit het onderzoek:

Extra verlichting heeft soms een negatieve invloed op de verkeersveiligheid. In een rendementsvergelijking in Gelderland tussen zes soorten veiligheidsmaatregelen scoorde ‘verlichting’ het allerslechtst. Deze duurste maatregel leverde alleen maar extra verkeersslachtoffers op. Omgekeerd kwamen de goedkope plateaus (binnen de bebouwde kom) als beste maatregel uit de bus.

Nadat op 14,2 km provinciale weg lichtmasten waren geplaatst, steeg het aantal nachtelijke ongevallen (tussen 24.00 en 06.00 uur) met gemiddeld 57 procent in de twee jaar na de maatregel ten opzichte van de drie jaar voordien. Over het hele etmaal gemeten was de stijging 18 procent. Alleen overdag was de stijging 7 procent.

Onderzoeker Peter van der Dussen die op de rendementsvergelijking aan de NHTV Internationale Hogeschool in Breda afstudeerde, veronderstelt dat er bij extra verlichting harder wordt gereden. Getoetst is dit overigens niet. Wel werd eerder een dergelijk verband door Rijkswaterstaat vastgesteld in een voor/na-studie op de A12.

Zonneklaar is dat de maatregel ‘verlichting’ in het Gelderse onderzoek in de rendementsvergelijking absoluut geen ‘waar voor z’n geld’ leverde. Terwijl er per 100 meter 55 000 euro voor moest worden neergeteld, leidde dit tot een stijging van het aantal gewogen ongevallen met 0,4 per jaar.


Snelwegverlichting weer aan?

Geplaatst: 2 februari 2014
Thema: Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

Vanaf juni 2013 heeft Rijkswaterstaat stapsgewijs de verlichting op een aantal rijkswegen uitgezet tussen 21.00 uur en 05.00 uur en op delen van een aantal drukkere wegen tussen 23.00 uur en 05.00 uur. Dit is gedeeltelijk onder druk van een …


Doven snelwegverlichting onverstandig?

Geplaatst: 1 september 2013
Thema: Gezondheid / Onderzoek / Openbare verlichting / Platform Lichthinder / Verkeersveiligheid

Afgelopen week was er in de media opnieuw aandacht voor het voornemen van Rijkswaterstaat om de verlichting te doven op een groot aantal snelwegen. Volgens het Slaap– en Waak onderzoek (NSWO) zou dit onverantwoorde veiligheidsrisico’s met zich meebrengen. Platform Lichthinder …


De Zwarte Lamp uitgereikt aan Rijkswaterstaat

Geplaatst: 13 februari 2013
Thema: Openbare verlichting / Platform Lichthinder / Verkeersveiligheid

Op 25 januari is De Zwarte Lamp 2012 uitgereikt aan Rijkswaterstaat. Ze hebben de prijs gewonnen vanwege hun voornemen om snelwegverlichting in de nachtelijke uren uit te schakelen. Het is de eerste keer dat deze prijs werd uitgereikt.

     

Aad de …


Smart Highway wint Dutch Design Award

Geplaatst: 3 november 2012
Thema: Onderzoek / Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

Tijdens de Dutch Design Week werden de eerste prototypes van Smart Highway gepresenteerd. Dit project van Studio Roosegaarde en Heijmans werd bekroond met een Dutch Design Awards in de categorie ‘best future concept’.

Sinds de jaren ‘80 wordt er al …


Rijkswaterstaat stopt met snelwegverlichting

Geplaatst: 30 september 2012
Thema: Economie / Openbare verlichting / Platform Lichthinder / Verkeersveiligheid

Rijkswaterstaat stopt vanaf maart 2013 met het verlichten van een aantal snelwegen. Door het licht ’s nachts uit te zetten bespaart Rijkswaterstaat op de energiekosten en hoeft er minder onderhoud aan de lichtmasten te worden gepleegd.

In de regel geldt …


Rotterdam krijgt groene LED-golf voor fietsers

Geplaatst: 3 maart 2010
Thema: Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

Van de website van Fietsberaad:

Rotterdam krijgt als eerste gemeenten een groene LED-golf voor fietsers. Op de Schieweg zullen lampjes in het wegdek aangeven met welke snelheid een fietser moet rijden, wil hij bij het verkeerslicht niet hoeven te …


Refelecterende bakstenen

Geplaatst: 7 februari 2010
Thema: Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

In het Dagblad van het Noorden stond dit artikel (klik voor vergroting):

       

De visie van Platform Lichthinder:
Reflecterende straatklinkers zijn juist een heel goede oplossing — met de voorwaarde dat er geen verlichting (lantaarnpalen) wordt aangebracht. Het gaat erom dat …


Drenthe haalt 30% van lantaarnpalen weg

Geplaatst: 20 november 2007
Thema: Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

Van www​.drenthe​.nl:

De provincie Drenthe gaat de komende drie jaar 30% van de lantaarnpalen langs de provinciale wegen weghalen. Doel is om het energieverbruik en de lichthinder terug te dringen en daarbij ook de beheerkosten te verminderen. Met deze …


Geleidings-LED’s in rotondes Dalfsen

Geplaatst: 28 oktober 2006
Thema: Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

Uit De Stentor van 23.10.06:

Verkeer dat de drie nieuwe rotondes in de Rondweg in Dalfsen nadert, wordt binnenkort begroet met looplicht. Deze zogeheten LED-verlichting draait met de verkeersstroom mee, net zoals een stroboscoop. Al wordt het geen disco, want …


VVD wil met andere verlichting meer verkeersveiligheid

Geplaatst: 22 oktober 2006
Thema: Verkeersveiligheid / Wetgeving

Van de website van de Utrechtse Statenfractie van de VVD:
De Statenfractie van de VVD in de Provincie Utrecht heeft een initiatiefvoorstel “verantwoord verlichten” ingediend. Het effect van dit voorstel moet enerzijds lichthinder en lichtvervuiling tegengaan en anderzijds de …

“Gemeenten moeten 1 miljoen lantaarnpalen verwijderen”

Geplaatst: 17 september 2006
Thema: Economie / Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

Van Nu​.nl:

Nederlandse gemeenten moeten in de komende vijf jaar een miljoen lantaarnpalen verwijderen of dimmen. De verlichting op de buitenwegen voegt weinig toe aan de verkeersveiligheid. Bovendien ondervinden mens en natuur veel hinder door het teveel aan verlichting. …


Minister pakt verblinding door Xenon aan

Geplaatst: 2 juli 2006
Thema: Verkeersveiligheid

Uit het Algemeen Dagblad van 23 juni j.l.:

Automobilisten met extra scherpe koplampen moeten er voor zorgen dat zij andere weggebruikers niet meer verblinden. Minister Peijs van Verkeer gaat daarom vanaf komende maand strenge eisen stellen aan het achteraf inbouwen …


Philips lanceert nieuwe autolamp

Geplaatst: 15 september 2004
Thema: Verkeersveiligheid

Bericht van Nu​.nl:

Philips verwacht met een nieuwe autolamp een bijdrage te kunnen leveren aan meer veiligheid op de snelwegen. Het elektronicaconcern rept van een “revolutionaire vinding”, waarbij de lamp in drie kleuren lichtbundels uitstraalt. Daarbij gaat het van …


Wegverlichting Putterweg Ermelo

Geplaatst: 1 februari 2004
Thema: Openbare verlichting / Verkeersveiligheid

In 2002 is besloten om een onverlicht deel van de weg tussen Putten en Ermelo te voorzien van verlichting. Diverse natuurorganisaties vreesden dat dieren zouden worden aangetrokken door het licht en zouden worden overreden. Om die reden is gekozen voor …


Onderzoek naar relatie verlichting en rijgedrag

Geplaatst: 15 mei 2003
Thema: Verkeersveiligheid

Uit de Volkskrant van vandaag: “Automobilisten verlagen op onverlichte snelwegen hun snelheid. Daarnaast halen ze minder vaak in en werpen ze minder vaak een blik op het dashboard. Dit blijkt uit onderzoek van de Adviesdienst Verkeer en Vervoer van Rijkswaterstaat.”…


Nieuwe vormen van wegmarkering


Nieuwe technieken als LED (Light Emitting Diodes) bieden mogelijkheden om selectiever om te gaan met conventionele openbare wegverlichting. Niet alleen kan met deze technieken het plaatsen van conventionele installaties worden voorkomen, maar hiermee kunnen dergelijke installaties ook energiezuinig worden ontworpen. Lees verder.

Links

verkeerskunde​.nl
Verkeerskunde Vaktijdschrift over verkeer en vervoer


rijkswaterstaat​.nl
Rijkswaterstaat

© 2002- Platform Lichthinder