Glastuinbouw

Beeld: Sotto le Stelle

De glastuinbouw is belangrijk voor de Nederlandse economie. De waarde van de onder glas geteelde producten bedraagt meer dan drie miljard euro. De oudste glastuinbouwgebieden in Nederland zijn het Westland en Aalsmeer. De Westlanders begonnen in de 19e eeuw met het telen van komkommers in ‘glazen huisjes’. Dat waren de zogenaamde lessenaars en kopkassen, die aan één kant tegen een muur leunden.

Geen landbouw, maar industrie

De glastuinbouw is eigenlijk meer een industriële activiteit dan een landbouwactiviteit. Steeds meer kassen worden verlicht door speciale verlichting, zogenaamde assimilatieverlichting. Vooral rozen en andere snijbloemen blijken beter en sneller te groeien als ze meer licht ontvangen. Maar ook veel voedingsgewassen groeien sneller. Dit levert de roodgele luchten boven kasgebieden op. En het kost bovendien veel energie. Een kilo tomaten kost bijvoorbeeld 1 kubieke meter gas. De Nederlandse tuinbouw gebruikt bijna tien procent van het totale Nederlandse gasverbruik tegen gereduceerd tarief.

       

Beeld: Pieter Musterd / Sotto le Stelle.

Verreweg het grootste deel van het uitgestoten licht, verlaat de kas via het dak. Van boven zijn de kassen dus goed zichtbaar als grote, lichtuitstralende oppervlakten. De lichtintensiteit is relatief hoog in vergelijking met die van wegen. Ook gaat het bij kassen om zeer grote oppervlakten, vergeleken met bijvoorbeeld sportvelden en wegen.

Niet alleen het aantal kassen dat door assimilatieverlichting wordt belicht, maar ook de verlichtingssterkte in de kas zelf neemt nog steeds toe. Dat betekent dat de hemel in Nederland in veel gebieden een rode gloed krijgt en schijnbaar in brand staat. Deze gloed is tot op zeer grote afstand waar te nemen. Zelfs op foto’s uit de ruimte (International Space Station) valt het nachtelijk licht uit kassen op. Een groot deel van Nederland wordt dus door een relatief klein aantal kassen verlicht.

Amsterdam, met aan de horizon de kassen van Aalsmeer. Beeld: Tjibbe Donker

Afscherming

Op dit moment worden in de meeste kassen al verschillende vormen van afscherming gebruikt. Zo hebben rozenkwekers vaak een doek dat het zonlicht overdag reduceert. Ook is in sommige nieuwe kassen doek geïnstalleerd dat bijna alle licht afschermt en maximaal 1% of 3 % licht doorlaat. Maar dit kost natuurlijk geld.

Er zijn naast kosten ook voordelen. Zo wordt door het doek een deel van het licht dat normaal naar buiten wordt gestraald, gereflecteerd en daar profiteren de planten van. Deze extra lichtopbrengst door de schermen ligt tussen de 3 en 10% en levert een extra opbrengst van 13 tot 55 eurocent. Ook is er in sommige nachten minder verwarming nodig aangezien de schermen ook warmte tegenhouden. Een nadeel van de schermen is dat in andere nachten het juist te warm en vochtig wordt onder de schermen.

       

Kassen Heerhugowaard. Beeld: Peter Bijkerk.

Regelgeving

De vakgroep LTO Glastuinbouw en Stichting Natuur en Milieu (in samenwerking met Platform Lichthinder) hebben in 2004 een akkoord bereikt over de aanpak van lichthinder door kassen. De bestaande wettelijke regels (onder meer verplichte zijafscherming) moeten beter worden nageleefd en gehandhaafd. Ook wordt de lichtuitstraling naar boven beperkt met al aanwezige (energie)schermen.

Wat zijn de huidige regels? Er moet 98% geïnstalleerd zijn als er in de nacht assimilatiebelichting wordt toegepast en het redelijkerwijs kan worden geëist. Dit scherm moet worden toegepast in de donkerperiode en in de nacht mag er maximaal 25% worden gekierd. Als er meer dan 15.000 lux wordt toegepast, moet de hele nacht 98% worden gekierd. De gevel (de zijkant) moet de hele nacht voor 95% zijn afgeschermd.

Alle kassen waar assimilatiebelichting wordt toegepast hebben vanaf nu in ieder geval een scherm die tot minimaal 95% afschermt. Tot 1 jan 2014 mag dat ook voor nieuwe kassen nog worden geïnstalleerd; daarna moet er 98% worden geïnstalleerd. Het 95%-scherm moet in de donkerperiode ook worden toegepast. Dit geldt niet voor kassen met een 85%-scherm. Die moeten dat vervangen hebben op 1 januari 2013. Deze 85%-schermen moeten ook worden toegepast in de donkerperiode.

Download deze nieuwe regeling betreffende lichthinder (stand van zaken begin 2011).

De totale wetgeving is vastgelegd in het ‘Besluit Glastuinbouw: Assimilatiebelichting en afscherming’. Deze is te vinden op de website van de Overheid.


Overeenkomst tussen milieubeweging en glastuinbouw

Geplaatst: 5 oktober 2004
Thema: Glastuinbouw / Platform Lichthinder

De vakgroep LTO Glastuinbouw en Stichting Natuur en Milieu (in samenwerking met Platform Lichtinder) hebben een akkoord bereikt over de aanpak van lichthinder door kassen. Om te beginnen moeten de bestaande wettelijke regels, onder meer verplichte zijafscherming, beter worden nageleefd …


Belangstelling voor kassen Eemsmond valt tegen

Geplaatst: 10 september 2004
Thema: Glastuinbouw

Bericht van RTV Noord:

Er hebben zich nog geen gegadigden gemeld voor het grote glastuinbouwgebied dat in de gemeente Eemsmond moet komen. Volgens de provincie heeft een aantal tuinders wel belangstelling getoond, maar heeft dat niet geleid tot concrete …


Infoavond over glastuinbouw op Voorne

Geplaatst: 5 mei 2004
Thema: Glastuinbouw

27 Mei organiseert de afdeling Voorne van GroenLinks een discussieavond over de toekomst van het eiland Voorne aan de hand van twee stellingen. De onderwerpen zijn het ontwerp-structuurplan 2020 dat door de stadsregio en de Provincie Zuid Holland eind april …


Protest tegen nieuw kassengebied in Groningen

Geplaatst: 19 april 2004
Thema: Glastuinbouw

De provincie Groningen is samen met de gemeente Eemsmond bezig met de ontwikkeling van een 435 ha groot kassencomplex in de Eemshaven. Vanuit bewoners en (wadden)organisaties is hier veel protest tegen. De Waddenvereniging en de St. Natuur en Landschap Eemsmond …


Glastuinders bekeurd voor lichthinder

Geplaatst: 18 februari 2004
Thema: Glastuinbouw

Van de site van gemeente Emmen:

Naar aanleiding van een in januari gehouden handhavingsactie is aan drie tuinbouwbedrijven een dwangsom opgelegd. De bedrijven hielden zich niet aan het belichtingsverbod dat geldt van 20.00 – 00.00 uur. De hoogte van …


Kassen zijn verreweg de grootste lichtproducenten

Geplaatst: 1 juni 2003
Thema: Glastuinbouw / Onderzoek / Platform Lichthinder

Uit cijfers van Platform Lichthinder blijkt dat het verlichten van tuinbouwkassen (zogenaamde assimilatieverlichting) de grootste hoeveelheid kunstmatig licht oplevert. Niet openbare verlichting, maar kaslicht is verreweg de grootste lichtproducent van Nederland. Meer dan de helft van de totale hoeveelheid kunstmatig …


© 2002- Platform Lichthinder