Glastuinbouw

Beeld: Sotto le Stelle

De glastuinbouw is belangrijk voor de Nederlandse economie. De waarde van de onder glas geteelde producten bedraagt meer dan drie miljard euro. De oudste glastuinbouwgebieden in Nederland zijn het Westland en Aalsmeer. De Westlanders begonnen in de 19e eeuw met het telen van komkommers in ‘glazen huisjes’. Dat waren de zogenaamde lessenaars en kopkassen, die aan één kant tegen een muur leunden.

Geen landbouw, maar industrie

De glastuinbouw is eigenlijk meer een industriële activiteit dan een landbouwactiviteit. Steeds meer kassen worden verlicht door speciale verlichting, zogenaamde assimilatieverlichting. Vooral rozen en andere snijbloemen blijken beter en sneller te groeien als ze meer licht ontvangen. Maar ook veel voedingsgewassen groeien sneller. Dit levert de roodgele luchten boven kasgebieden op. En het kost bovendien veel energie. Een kilo tomaten kost bijvoorbeeld 1 kubieke meter gas. De Nederlandse tuinbouw gebruikt bijna tien procent van het totale Nederlandse gasverbruik tegen gereduceert tarief.

       

Beeld: Pieter Musterd / Sotto le Stelle.

Verreweg het grootste deel van het uitgestoten licht, verlaat de kas via het dak. Van boven zijn de kassen dus goed zichtbaar als grote, lichtuitstralende oppervlakten. De lichtintensiteit is relatief hoog in vergelijking met die van wegen. Ook gaat het bij kassen om zeer grote oppervlakten, vergeleken met bijvoorbeeld sportvelden en wegen.

Niet alleen het aantal kassen dat door assimilatieverlichting wordt belicht, maar ook de verlichtingssterkte in de kas zelf neemt nog steeds toe. Dat betekent dat de hemel in Nederland in veel gebieden een rode gloed krijgt en schijnbaar in brand staat. Deze gloed is tot op zeer grote afstand waar te nemen. Zelfs op foto’s uit de ruimte (International Space Station) valt het nachtelijk licht uit kassen op. Een groot deel van Nederland wordt dus door een relatief klein aantal kassen verlicht.

Amsterdam, met aan de horizon de kassen van Aalsmeer. Beeld: Tjibbe Donker

Afscherming

Op dit moment worden in de meeste kassen al verschillende vormen van afscherming gebruikt. Zo hebben rozenkwekers vaak een doek dat het zonlicht overdag reduceert. Ook is in sommige nieuwe kassen doek geïnstalleerd dat bijna alle licht afschermt en maximaal 1% of 3 % licht doorlaat. Maar dit kost natuurlijk geld.

Er zijn naast kosten ook voordelen. Zo wordt door het doek een deel van het licht dat normaal naar buiten wordt gestraald, gereflecteerd en daar profiteren de planten van. Deze extra lichtopbrengst door de schermen ligt tussen de 3 en 10% en levert een extra opbrengst van 13 tot 55 eurocent. Ook is er in sommige nachten minder verwarming nodig aangezien de schermen ook warmte tegenhouden. Een nadeel van de schermen is dat in andere nachten het juist te warm en vochtig wordt onder de schermen.

       

Kassen Heerhugowaard. Beeld: Peter Bijkerk.

Regelgeving

De vakgroep LTO Glastuinbouw en Stichting Natuur en Milieu (in samenwerking met Platform Lichthinder) hebben in 2004 een akkoord bereikt over de aanpak van lichthinder door kassen. De bestaande wettelijke regels (onder meer verplichte zijafscherming) moeten beter worden nageleefd en gehandhaafd. Ook wordt de lichtuitstraling naar boven beperkt met al aanwezige (energie)schermen.

Wat zijn de huidige regels? Er moet 98% geïnstalleerd zijn als er in de nacht assimilatiebelichting wordt toegepast en het redelijkerwijs kan worden geëist. Dit scherm moet worden toegepast in de donkerperiode en in de nacht mag er maximaal 25% worden gekierd. Als er meer dan 15.000 lux wordt toegepast, moet de hele nacht 98% worden gekierd. De gevel (de zijkant) moet de hele nacht voor 95% zijn afgeschermd.

Alle kassen waar assimilatiebelichting wordt toegepast hebben vanaf nu in ieder geval een scherm die tot minimaal 95% afschermt. Tot 1 jan 2014 mag dat ook voor nieuwe kassen nog worden geïnstalleerd; daarna moet er 98% worden geïnstalleerd. Het 95%-scherm moet in de donkerperiode ook worden toegepast. Dit geldt niet voor kassen met een 85%-scherm. Die moeten dat vervangen hebben op 1 januari 2013. Deze 85%-schermen moeten ook worden toegepast in de donkerperiode.

Download deze nieuwe regeling betreffende lichthinder (stand van zaken begin 2011).

De totale wetgeving is vastgelegd in het ‘Besluit Glastuinbouw: Assimilatiebelichting en afscherming’. Deze is te vinden op de website van de Overheid.


Nieuwe regelgeving rond kasverlichting

Geplaatst: 7 januari 2013
Thema: Glastuinbouw / Wetgeving

Vanaf 1 januari 2013 is het nieuwe Activiteitenbesluit van kracht. Het Activiteitenbesluit bevat algemene milieuregels voor bedrijven, waaronder voorschriften over de afscherming van lichtuitstoot van kassen.

Deze regels zijn een beetje anders dan de regels van het Besluit Glastuinbouw. Bovendien …


LTO bestrijdt lichthinder via huiskamer– gesprekken

Geplaatst: 12 oktober 2012
Thema: Glastuinbouw / Terreinverlichting

Landbouworganisatie LTO Salland gaat lichthinder op het platteland te lijf. Dat wil LTO bereiken tijdens de huiskamergesprekken met haar leden die de komende tijd weer op het programma staan.

De aanpak van de lichthinder door LTO wordt gemeld door Jan …


Nieuwe overeenkomst over kaslicht

Geplaatst: 3 november 2006
Thema: Glastuinbouw

Uit een gezamenlijk persbericht van Stichting Natuur en Milieu en LTO Glaskracht Natuur & Milieu:

Stichting Natuur en Milieu en LTO Glaskracht Nederland zijn het samen eens geworden over verdere beperking van lichthinder uit tuinbouwkassen. In 2014 schermen alle …


Platform Lichthinder reageert op Bestemmingsplan Glastuinbouw Eemshaven

Geplaatst: 1 april 2006
Thema: Glastuinbouw / Platform Lichthinder / Wetgeving

Platform Lichthinder heeft in maart 2006 gereageerd op het MER en het voorontwerp Bestemmingsplan Glastuinbouw Eemshaven. De reactie is gestuurd in het kader van de mogelijkheid tot inspraak tijdens de ter inzage legging van het MER en bijbehorende voorontwerp bestemmingsplan. …


Reactie op Bestemmingsplan Glastuinbouw Eemshaven

Geplaatst: 11 maart 2006
Thema: Glastuinbouw / Platform Lichthinder / Wetgeving

Platform Lichthinder heeft gereageerd op het MER en het voorontwerp Bestemmingsplan Glastuinbouw Eemshaven. De reactie is gestuurd in het kader van de mogelijkheid tot inspraak tijdens de ter inzage legging van het MER en bijbehorende voorontwerp bestemmingsplan.

Download de reactie


Lichthinder kassen beboet

Geplaatst: 5 februari 2006
Thema: Glastuinbouw

Uit het Vakblad voor de bloemisterij van 26–1-06:

Vijfenvijftig glastuinders in de gemeenten Westland en Midden-Delfland hebben afgelopen vrijdag een boete gekregen voor het overtreden van de regels voor belichten. Dat meldt het AD Westland.

De milieu-inspecteurs van de gemeenten …


Extra beperking lichtuitstoot glastuinbouw bij Waddenzee

Geplaatst: 9 januari 2006
Thema: Glastuinbouw

Van de website van Op Goede Grond:

De glastuinbouw in de kustgebieden grenzend aan de Waddenzee zal niet ontkomen aan een extra beperking van de lichtuitstoot. In de nieuwe Planologische Kernbeslissing (PKB) Waddenzee wordt de duisternis als uniek kenmerk beschermd. …


CDA wil quotum voor lichthinder kassen

Geplaatst: 20 november 2005
Thema: Glastuinbouw

Uit het Agrarisch Dagblad van 14 november jl.:

Aanpak van lichthinder door tuinbouwkassen is mogelijk veel effectiever door de lichtuitstoot te binden aan een maximumhoeveelheid per kas in plaats van aan een procentuele beperking. Dit zegt CDA-Tweede Kamerlid Jan Mastwijk.…


Handhaving lichthinder verschilt sterk

Geplaatst: 9 november 2005
Thema: Glastuinbouw

Uit het Agrarisch Dagblad van 19 oktober jl.:

Binnen de verschillende gemeenten wordt bij handhaving van lichthinder op verschillende manieren gewerkt. In de gemeente Westland en Pijnacker/Nootdorp wordt veel soepeler omgegaan met de handhaving van de wettelijke regels tegen lichtemissie


Stichting wil leefbaarheid rond kassen Bathpolder verbeteren

Geplaatst: 10 augustus 2005
Thema: Glastuinbouw

Uit de Provinciaalse Zeeuwse Courant van 30 juli j.l.:

Omwonenden van het glastuinbouwgebied in de Bathpolder bij Rilland maken een vuist. Tien van hen hebben zich verenigd onder de naam Stichting Behoud Leefbaarheid Bathpolders. Volgens initiatiefnemer R. Braam is het …


Raad van State verbiedt tuinder ‘s nacht te verlichten

Geplaatst: 24 juli 2005
Thema: Glastuinbouw / Wetgeving

Uit de Provinciaalse Zeeuwse Courant van 15 juli j.l.:

“Voor ons is dit wel een victorie.” G. van Zonneveld van de Zeeuwse Milieu Federatie (ZMF) reageert verheugd op de uitspraak van de Raad van State over nachtelijke kasverlichting in de


Groningers accepteren kassenlicht

Geplaatst: 22 maart 2005
Thema: Glastuinbouw

Uit het Dagblad van het Noorden van 18 maart:

Tachtig procent van alle Groningers vindt dat de werkgelegenheid in de glastuinbouw zwaarder moet wegen dan de nachtelijke lichtoverlast die de bedrijfstak meebrengt. Zestien procent vindt het belangrijker dat het ‘s


Meldpunt lichthinder kassen

Geplaatst: 6 maart 2005
Thema: Glastuinbouw / Wetgeving

De campagne “Laat het donker donker” staat deze maand in het teken van het verbeteren van de handhaving van de wet– en regelgeving in de glastuinbouw. Tot 1 april 2005 hebben kastelers de gelegenheid om schermen te installeren om lichtuitstoot …


PvdA Zuid-Holland wil kassen verplicht afschermen

Geplaatst: 1 februari 2005
Thema: Glastuinbouw / Wetgeving

Van de site van de PvdA Zuid-Holland:

Om de lichtuitstoot door kassen aan banden te leggen, vindt de PvdA Zuid-Holland dat alle nieuw te bouwen kassen in Zuid-Holland volledig licht afgeschermd moeten zijn. De PvdA wil de landelijke regeling …


Subsidie voor afschermen bovenkant kassen

Geplaatst: 7 december 2004
Thema: Glastuinbouw

Van de website van de provincie Drenthe:

De provincie Drenthe geeft een subsidie van 13.333 euro aan een project dat de plaatsing van bovenschermen in tuinbouwkassen moet bevorderen. Doel is de hinder van lichtuitstoot tussen zonsondergang en zonsopgang te …


Kassen van boven

Deze foto is gemaakt vanuit het vliegtuig, even ten zuiden van Schiphol. Het licht aan de horizon is van de opkomende zon. De vlekken onder de vleugel zijn het licht van de kassen rond Schiphol. Beeld: Henk Groenewoud.

Daniël Lohues over kaslicht

“Waorumme bennen de nachten hier zo licht? Scherm die kassen af man... t is ja gien gezicht. Middernacht, de vogel zingt zien hoogste lied. Dat al dat licht veur al die rozen is. Ach, dat wet zo’n vogel niet“
(Uit: ‘Nils Holgerson Blues’)

© 2002- Platform Lichthinder