Platform Lichthinder Nieuwsbrief 3

Geplaatst: 1 december 2002
Thema: Platform Lichthinder

Algemeen

De Veluwe
Afgelopen maand is door de Veluwecommissie Het Veluwe Manifest aangeboden aan gedeputeerde de heer H. Boxem. De Veluwecommissie werkt in opdracht van de provincie Gelderland en bestaat uit vertegenwoordigers van gemeenten, waterschappen, terrein– en wildbeheerders, natuur-, milieu– en landbouworganisaties, recreatie en toerisme, landgoederen en kamers van koophandel; diverse ministeries en de provincie zijn met een adviseur vertegenwoordigd in de commissie.

Uit het Veluwse Manifest:
“Als we nu niets doen, zal de Veluwe economisch en ecologisch achteruitgaan. Terwijl we nastreven dat de Veluwe mooier, natuurlijker, aantrekkelijker en waardevoller wordt, ook in economisch opzicht. Op het grootste natuurgebied in dit land, moeten we trots kunnen zijn en blijven. De Veluwe, van nationaal en internationaal belang. De Veluwe, met een krachtige en blijvend duurzame toeristisch-recreatieve betekenis. Bron van ruimte, rust en stilte; onze grootste ontzorgplek. Ook het enige gebied van formaat in ons land waar het ‘s nachts nog echt donker is. De Veluwe, uniek in velerlei opzicht. Laten we de woorden in daden omzetten en daarmee de Veluwe mooier en gro(o)t(s)er maken.”

Vanuit de Veluwecommissie is dan ook het formele verzoek uitgegaan om de Veluwe tot proefgebied voor duisternis te verklaren. Uit het persbericht:

“De commissie vraagt de provincie om een terughoudend verlichtingsbeleid te ontwikkelen voor de Veluwe. Dat kan door regelgeving, maar ook door zorgvuldiger en meer overdachte manieren van verlichting. Volgens de Veluwecommissie is juist de Veluwe geschikt om ervaring op te doen met beleid voor duisternis omdat het een gebied is met hoge natuur– en landschapswaarden en vele mogelijkheden om die natuur te beleven. Het nachtelijk duister met zijn sterrenhemel hoort daar ook bij. Voorgesteld wordt om in beleid en praktische uitvoering daarvan ervaring op te doen met terughoudend verlichten op de Veluwe. Dit doet een appèl op Rijk, provincie, gemeenten, bedrijven en particulieren.”

Kerstverlichting
Zoals allen opgemerkt zullen hebben is de kerst weer met veel extra verlichting gepaard gegaan; dit keer zelfs gesponsord door een elektriciteitsmaatschappij met hulp van een omroep en een wakkere krant. In een artikel in de Volkskrant van 13 december hekelen Novem en Milieudefensie de actie. Ook geeft het ministerie van VROM desgevraagd aan dat ze “geen voorstander zijn van uitbundige buitenverlichting en hadden liever een actie gezien om groene stroom te bevorderen”.

Stad Apeldoorn
De stad Apeldoorn laat een onderzoek uitvoeren naar de mogelijkheden om de energie voor de openbare verlichting te reduceren en tevens de lichtproductie te verminderen.

Energy Awards 2002 en verlichting tankstations
Op 9 december heeft de NOVEM voor gemeentes de jaarlijkse Energy Awards dag gehouden. Op deze dag worden alle initiatieven op het gebied van duurzame energie en duurzaam bouwen aan elkaar gepresenteerd. Tevens worden in diverse categorieën de prijswinnaars bekend gemaakt. De hele dag was het Platform Lichthinder aanwezig met een stand en er zijn vele folders en kaarten uitgedeeld speciaal voor deze gelegenheid gemaakt.

Van een van de prijswinnaars was licht en lichtreductie een belangrijk onderdeel. De milieudienst van de gemeente Amsterdam heeft het initiatief genomen om de energieproductie van benzinestations aan banden te leggen. De gemeente heeft de mogelijkheid binnen de Wet Milieubeheer nadere eisen te stellen om de verbruikte energie te verminderen. Een van de punten was de gebruikte verlichting. Incidenteel werd onder de luifel een verlichtingssterkte van meer dan 1000 lux gemeten.

Uit de website van Milieudienst Amsterdam:
“In september is het eerste besparingsrapport ingediend. Zo bleek bij een bedrijf het huidige energieverbruik van de luifel 48.000 kWh. Na het aanbrengen van nieuwe armaturen en halvering van de verlichting ‘s nachts daalde het energieverbruik naar 8.880 kWh. Een besparing van meer dan tachtig procent. Uit de evaluatie van de eerste bezoeken bij 15 tankstations blijkt dat ook hier het besparingspotentieel groot is. De verlichting varieert bij 24-uurs bedrijven van 8,2 tot 19 kWh/m2. De lichtsterkte onder de luifel loopt soms op tot 1000 lux. Naar verwachting is de winst gemiddeld zo’n veertig procent.”

Heeft u belangstelling voor het ontwikkelde materiaal, dan kunt u contact opnemen met Patrick Teunissen, tel. 020–5513948 of e-mail: pkteun@mda.amsterdam.nl.

Platform Lichthinder

Op de vergadering op 25 november van het Platform Lichthinder is besloten om het bestuur niet verder uit te breiden, maar na te denken over een andere structuur; er wordt bijvoorbeeld gedacht aan een Commissie van Aanbeveling. Het bestuur bestaat op dit moment uit Wim Schmidt (voorzitter), Minouk van der Plas (secretaris), Andre Oudbier (penningmeester) en Henk Olthoff (lid). Ook zijn een aantal mensen belast met het nadenken over de verdere invulling van de structuur. De inhoud van de website van het Platform is besproken en de schrijfwerkzaamheden daarvoor verdeeld. We hopen binnenkort dus onze website feestelijk te kunnen openen. Het nieuwe email adres is: info@platformlichthinder.nl

Volgende bijeenkomst: 24 februari 2003 in de Kargadoor Utrecht.

Activiteiten

Nacht van de Duisternis in België
De Nacht van de Duisternis in België dit jaar op 9 november was een succes. Na een jaar waarin door personele wisselingen de aandacht wat verslapte werd dit jaar een goed resultaat bereikt. De nacht wordt in België wordt georganiseerd in samenhang met de sterrenkijkavonden. Er deden in totaal 125 gemeentes mee van de 315. Zo hadden 33 gemeentes de klemtoonverlichting uitgedaan en 25 gemeentes zowel een deel van de straatverlichting als de klemtoonverlichting en ook nog een oproep gedaan naar de bevolking. Er was zelfs een gemeente die alle verlichting gedoofd had. Op veel plaatsen werden avondlijke wandelingen georganiseerd, heksenverhalen voorgelezen en sterren gekeken. In Antwerpen werd een landelijke persconferentie gegeven waar een aantal landelijke en plaatselijke kranten en tv stations aanwezig waren. In totaal werden er een 10.500 deelnemers geteld, met gemiddeld 200 bezoekers per activiteit.

Zie ook: www​.bondbeterleefmilieu​.be/​l​a​g​/​0​0​.​h​t​m​?​c​o​n​t​e​n​t​=​/​l​a​g​/​0​9​_​n​a​c​h​t​.​php

Wetgeving België
Aangezien België in veel opzichten verder is dan Nederland kan Nederland gebruik maken van hun verworvenheden. In Vlaanderen bestaat de Vlaamse milieuwet Vlarem. Hieronder is het hoofdstuk overgenomen dat gaat over lichthinder. Hierbij wordt licht als een potentiële vervuiler gezien en wordt in algemene termen degene die het licht opricht, gemaand om de hinder ervan te beperken. Opmerkelijk is dat de hinder onafhankelijk is van het feit of er een gehinderde direct in de buurt is.

HOOFDSTUK 4.6. BEHEERSING VAN HINDER DOOR LICHT Art. 4.6.0.1.
Onverminderd andere reglementaire bepalingen treft de exploitant de nodige maatregelen om lichthinder te voorkomen. Art. 4.6.0.2. Het gebruik en de intensiteit van lichtbronnen in open lucht zijn beperkt tot de noodwendigheden inzake uitbating en veiligheid. De verlichting is dermate geconcipieerd dat niet-functionele lichtoverdracht naar de omgeving maximaal wordt beperkt. Art. 4.6.0.3. Klemtoonverlichting mag uitsluitend gericht zijn op de inrichting of onderdelen ervan. Art. 4.6.0.4. Lichtreclame mag de normale intensiteit van de openbare verlichting niet overtreffen.

Verdere informatie: www​.vito​.be/​n​a​v​i​g​a​t​o​r​/​d​e​f​a​u​l​t​.​asp

Nieuwe literatuur

Leds voor autosnelwegen
Bij de Hogeschool Antwerpen afdeling Design Sciences is een afstudeerscriptie geschreven door Marie Ghys (marieghys@hotmail.com) over een nieuw systeem om ledverlichting toe te passen op autosnelwegen.

Uit de folder:
“LEaD is een aangepaste vangrail waarop modules kunnen geschakeld worden die één LED-systeem bevatten. Elk LED-systeem bestaat uit 3 witte en 3 rode Luxeon High Power LED’s, die afwisselend in een cirkel geconfigureerd staan. Deze module met het LED-systeem wordt op rechte stukken elke 20 meter geplaatst, in bochten en in gevaarlijke zones kan deze tussenafstand verkort worden tot 16 tot 8 meter. De verschillende modules worden in een horizontale beweging op de koppelingsstukken geplaatst en vastgezet met de grote klem. Door middel van koperen staafjes die in de modules geschoven worden, wordt de stroom overgedragen van de ene module naar de andere.”

Alterra rapport 489 — De betekenis van de omgeving (J. F. Coeterier)
Alterra heeft onlangs het rapport “De betekenis van de omgeving” uitgegeven. Hiervoor werden over 17 verschillende landschappen elk 100 mensen ondervraagd, over de kwaliteit van dat landschap. Er is gevraagd naar verschillende aspecten van het landschap, zoals de basiskwaliteiten, waaronder bijvoorbeeld ruimtelijkheid en zintuiglijke indrukken. Ook werd er gevraagd naar waardering van de veranderingen in de laatste 20 jaar in het landschap.

Duisternis komt in diverse vragen terug als onderdeel van de zintuiglijke indrukken en komt in een vraag expliciet naar voren. De conclusies zijn voor elk gebied verschillend, maar de lichtvervuiling en het verdwijnen van de nacht scoort bij veel gebieden hoog als probleem en duisternis wordt vaak als een aantrekkelijk aspect van het landschap genoemd.

Bestellen: stort 27 euro op banknummer 36 70 54 612 ten name van Alterra, rapport 489.

Stilte
Een vergelijkbaar thema als duisternis is stilte. Er is veel aandacht voor stilte de afgelopen maanden, vooral dankzij het goede werk van Stichting Natuur en Milieu. Zie bijvoorbeeld het artikel in de Volkskrant van zaterdag 21 december 2002: “Eilanden waar de rust heerst” van Jeroen Trommelen. Hier worden maatregelen opgesomd die de huidige stiltegebieden ook echt stil kunnen maken en houden. Vooral het vliegverkeer is een grote bron van lawaai voor de stiltegebieden.

Alterra heeft een drietal rapporten geschreven over dit thema het afgelopen jaar:
– Nr. 423 J.F. Coeterier & T.A. de Boer: Ruimte, Rust en Stilte; Beleving door burgers en indicaties voor beheer en beleid. Gepubliceerd in 2002; 94 pp; prijs: 18 euro.
– Nr. 415 Langers, F. & C.M. Goossen: Geluidbelasting in de groene gebieden van Nederland; een quick scan van de geluidbelasting in landelijke gebieden die belangrijk zijn voor natuur, wonen en recreatie. Gepubliceerd in 2002; 142 pp; prijs: 22 euro.
– Nr. 398 Goossen, C.M., F. Langers & S. de Vries: Gelderse Stilte? Onderzoek naar de stiltebeleving van recreanten. Gepubliceerd in 2001; 74 pp; prijs: 20 euro.

Alle drie zijn ook te downloaden via: www​.alterra​.nl

Oproep skybeamers, Zenit december 2002
Het Platform Lichthinder heeft in het sterrenkundige blad Zenit, een oproep geplaatst om te melden waar skybeamers, ook wel skytracers genoemd, zich in Nederland bevinden. Uit de oproep:
“Waar heeft u de waarneming gedaan (liefst in coördinaten)? Bepaal zo nauwkeurig mogelijk in welke richting de bron van de skybeamer te zien is. Is er één straal of meerdere te zien? Beweegt de skybeamer? Is hij de hele nacht zichtbaar of alleen tot aan een bepaald uur? Is de skybeamer elke avond te zien of alleen in bepaalde nachten? Meldingen kunnen naar: info@platformlichthinder.nl.”

De blinde vlek, Bert Platzer, Milieudefensie Magazine november 2002
Naar aanleiding van de eerste wet in de wereld in Tsjechië, waarin lichtvervuiling als een vorm van luchtvervuiling wordt beschouwd, is Wim Schmidt geïnterviewd over de stand van zaken in Nederland. Het artikel gaat vooral in op de verschillende nadelige effecten van licht op dieren. Ook wordt ingegaan op de verlichting van industrieterreinen en fietspaden in parken.

Geef een reactie


© 2002- Platform Lichthinder