home > openbare verlichting
Straatlicht
Wegen en straten moeten worden verlicht voor verschillende doeleinden. Verkeer en sociale veiligheid zijn belangrijk, maar ook je weg kunnen vinden. Van de ruim 3200 kilometer rijksweg wordt ongeveer 700 kilometer verlicht, dat is ruim 20%. Ter vergelijking: in België is 90% procent van de rijkswegen verlicht. De Duitsers verlichten naar schatting slechts 5% van de autosnelwegen.

Licht kan de verkeersveiligheid ook in gevaar brengen. Wanneer sterk licht (ten opzichte van de omgeving) horizontaal op een mens afkomt, ontstaat verblinding. Bovendien blijken lichtvlakken erg hinderlijk wanneer men daar vanuit een donker gebied tegenaan kijkt.

Soorten lampen
Er zijn veel verschillende soorten openbare verlichting. Belangrijk daarbij is de soort lamp en de behuizing waarin de lamp is gehuisvest. Er zijn een aantal typen:

De kwiklamp geeft wit licht. Er zijn vele soorten, variërend van ronde buizen tot de bekende lange TL lamp. Veel woonstraten worden door dit soort lampen verlicht. Ze gaan niet zo lang mee, maar zijn goedkoop in de aanschaf. Ze gaan niet erg efficiënt met hun energie om.
De lagedruk natriumlamp geeft het bekende oranje licht. Ze verlichten vooral de snelwegen en sommige grote straten in steden. De lichtopbrengst is hoog. Een nadeel is dat je geen kleuren kunt herkennen. Dit geeft bij veel mensen een 'onveilig gevoel'. Bovendien is de lamp van het duurdere soort, maar gaat wel lang mee. De lampen zelf zijn erg lang en de armaturen hierdoor groot, waardoor het moeilijk is om het licht goed te richten. Sterrenkijkers kunnen dit licht wegfilteren bij hun fotografische waarnemingen waardoor het zicht op de sterrenhemel wordt vergroot.

De hogedruk natriumlamp geeft een goudgeel licht. Deze lampen komen vooral voor in de grotere straten. Ze zijn redelijke duur, maar gaan lang mee en zijn efficiënt in hun lichtopbrengst. De lampen en de armaturen zijn klein waardoor het licht goed gericht kan worden.

Armaturen
De behuizing waarin lampen zitten verschillen sterk. Sommigen zijn zeer fraai vormgegeven, maar verspreiden het licht slecht. Anderen zijn alleen voor de functionaliteit ontworpen. Als Platform Lichthinder vinden we het belangrijk dat het armatuur het licht zo goed mogelijk naar de grond richt. Licht dat onnodig naar boven schijnt of slaapkamers verlicht kunnen een bron van hinder zijn.
Licht dat (bijna) horizontaal wordt uitgezonden kan verblinding veroorzaken. Het menselijk oog reageert maar langzaam op hevig licht waardoor men gedurende enkele seconden verblind wordt. Dit kan genoeg zijn om een verkeersongeval te veroorzaken. Het is daarom belangrijk dat de lichtbron voldoende is afgeschermd.

Bollampen
Een armatuur dat in allerlei opzichten zeer slecht is, is de bolvormige lamp die veel in woonerven wordt toegepast. Deze bol geeft wit licht in alle richtingen. Hierdoor verdwijnt veel licht in de lucht, waar het niet gebruikt wordt. Dezelfde bollen zijn er ook met een kap, dus als men per se een bol wil gebruiken dan is de overkapte versie een prima alternatief.


Nieuwe vormen van verlichting
Openbare verlichting is zo afgesteld dat een verkeersdeelnemer objecten op de weg, zoals een overstekende voetganger, goed kan zien. Een andere belangrijke rol is dat je kan zien hoe de weg zich vervolgt. Dit is vooral voor snelwegen en buitenwegen van belang. Dit laatste zou echter ook door andere verlichtingssystemen bereikt kunnen worden, bijvoorbeeld door led-verlichting over de middenlijn van de weg.

Op dit moment wordt er geëxperimenteerd met dit soort nieuwe vormen van wegverlichting. Het rapport "Een nieuwe richting voor wegverlichting" uit 1999 is een onderzoek naar alternatieve, efficiënte wegverlichting. In een zestal proefprojecten met energiezuinige wegmarkering langs provinciale wegen wordt bekeken of het mogelijk is én de verkeersveiligheid én het milieu te dienen met nouveautés, die door de industrie volop worden gepropageerd.

Een batterij natrium-hogedruklampen in de buitenwijk op zondagavond is bijvoorbeeld wat overdreven, en kan er worden volstaan met systemen die de weggebruiker alleen het verloop van de weg duidelijk aangeven.

Provincie Noord-Holland heeft het initiatief genomen en is om de tafel gaan zitten met diverse licht-fabrikanten en verkeers-deskundigen. De installatie van het eerste proefsysteem startte op 7 april 1999 langs de N201 (de weg om de Noord te Hoofddorp). De andere proefprojecten vinden plaats langs de wegen N206 (nabij Vogelenzang) en N504 (nabij Harenkarspel). De energiezuinige verlichte wegmarkering bestaat ondermeer uit LED-systemen (Light Emitting Diode), Glasfibersystemen en Solar LED-systemen. De systemen worden in het wegdek aangebracht of langs de kant van de weg. Naar toepassing van dit soort systemen is op deze schaal in Europa nog geen eerder onderzoek gedaan.

In Noord-Holland is ongeveer 100 km provinciaal wegvlak dat via alternatieve systemen of een combinatie van alternatieve systemen en conventionele verlichting verlicht zou kunnen worden. Dit kan in de toekomst een energiebesparing op gaan leveren van circa 700 ton CO2 per jaar.

1999 | Een Nieuwe Richting voor Wegverlichting | Meer info | Uitgave: Provincie Noord-Holland


Naar boven Deze pagina is bijgewerkt op:
links & literatuur
Verantwoord | Dit is de 'Arc' van Industria en is in Drenthe aangelegd om tegemoet te komen aan de ambitie om in buitengebieden gebruik te maken van armaturen die zo weinig mogelijk lichtvervuiling veroorzaken. Andere voorbeelden van verantwoorde wegverlichtingslampen: de Iridium-serie van Philips, de Saffier van Schreder en de Aurora van Industria met vlakke onderplaat.

Kennisbank Openbare Verlichting | Platform voor uitwisseling van kennis over openbare verlichting.
www.kennisbank
openbareverlichting.nl

Openbareverlichting.nl | Onafhankelijke buitenverlichtings-site ter bevordering van de communicatie tussen alle partijen binnen de verlichtingsbranche.
www.openbare
verlichting.nl

Projectbureau Energiebesparing GWW | Project om energiebesparing in de GWW-sector te realiseren. Het richt zich op energiebesparing en de reductie van het gebruik van fossiele brandstoffen bij het beheer en het onderhoud van kunstwerken en installaties.
www.energie
besparinggww.nl

Lantaarnpalen in Nederland | 'Fan-site' van Sander Sloots over lantaarnpalen in Nederland.
www.geocities.com/
santaarnpaal

Afscherming Als er geen andere oplossing is...

2006 | Alternatieven voor openbare verlichting | Meer info (PDF-document) | Hazenberg-Folkersma, A.L. | Uitgave: Avviato | Dit boek - onderdeel van de serie Avviato Praktijkgidsen - behandelt vele technieken die openbare verlichting milieuvriendelijker kunnen maken. Het boek richt zich op beleidsmedewerkers en verlichtingsontwerpers van lokale overheden.

2006 | Light Zone City: Light Planning in the Urban Context | Meer info | Santen, C | Een fraai vormgegeven boek met vele foto's over het verlichten van steden met een apart hoofdstuk over lichthinder. Er is tevens een Duitse versie van dit boek verschenen.

2005 | Waarom brandt het licht hier? Openbare verlichting op provinciale wegen in Noord-Holland | Downloaden (PDF-document) | Uitgave: Provincie Noord-Holland | Het rapport gaat in op de mogelijkheden een provinciaal wegvak te verlichten: traditioneel of innovatief. De provincie werkt op haar 'eigen' provinciale wegen aan openbare wegverlichting die recht doet aan onder andere verkeersveiligheid, milieu, natuur en leefbaarheid en sociale veiligheid. GS willen met het huidige energieverbruik van openbare verlichting terugdringen met tien procent. GS hebben voor een heel pakket van maatregelen tot 2010 3,5 miljoen euro beschikbaar.

2004 | Hoogwaardige en energiezuinige openbare verlichting | Meer info | Uitgave: Projectbureau Energiebesparing GWW | Een belangrijke uitdaging voor iedere beheerder van openbare verlichting: hoe verkrijg ik met verlichting zo efficiënt mogelijk een optimale verkeersveiligheid, sociale veiligheid en leefbaarheid. De brochure laat zien welke mogelijkheden hiervoor zijn en hoe je een dergelijke strategie kunt ontwikkelen en realiseren.

2003 | Wegverlichting zonder lichthinder | Downloaden | Uitgave: Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap | Deze brochure geeft in de eerste plaatst een algemeen overzicht van de vormen, bronnen en gevolgen van lichthinder en lichtvervuiling. Daarnaast gaan we dieper in op het aspect wegverlichting. Tot slot worden er nog een aantal algemene vuistregels gegeven voor al wie iets wil doen om de hinder en vervuiling veroorzaakt door kunstlicht te beperken.

2002 | Richtlijnen voor Openbare Verlichting NPR 13201-1 | Uitgave: Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde | De nieuwe Europese normen over wegverlichting zijn als uitgangspunt genomen. Daarom is in samenwerking met het Nederlands Normalisatie-instituut besloten de aanbevelingen gezamenlijk uit te geven als Nederlandse Praktijk Richtlijn. In deze NPR is nog kritischer gekeken naar waar, wanneer, hoe en hoeveel licht moet worden geïnstalleerd.

2001 | European Road Lighting Technologies | Downloaden (PDF-document) | Uitgave: Federal Highway Administration | In april 2000 maakte een team van de Federal Highway Administration (het Amerikaanse ministerie van Verkeer) een studiereis door Finland, Zwitserland, Frankrijk, België en Nederland. Men was nieuwsgierig naar de manier waarop snelwegen in Europa worden verlicht. Het onderzoek resulteerde in dit rapport.

1980 | Road Lighting - Research over the Past 80 Years | Bommel, W. / Boer, J. B. | Uitgave: Kluwer Techniek | ISBN: 90 201 1259 7

Zie ook de pagina met veelgestelde vragen over straatverlichting
Menu Home Nieuws Wat is lichthinder? Licht & Duisternis Wetgeving Tips & FAQ Platform Lichthinder Kassen Openbare verlichting Sportveldverlichting Terreinverlichting Sierverlichting Skybeamers Reclameverlichting Economie Verkeersveiligheid Sociale veiligheid Gezondheid Ecologie Sterrenkunde Esthetiek
Zoek