home > esthetiek

Zonder schaduw geen licht
Licht... landschappen overgoten met zonnestralen, de fonkelende schittering van verse sneeuwkristallen, het clair-obscur van Rembrandt, de kleuren. Maar er is geen licht zonder duister, de dageraad krijgt juist haar schoonheid bij het wijken van het mysterie van de nacht. Licht kan niet zonder schaduw.

Marten Toonder draait het om en schreef: 'Schaduw kan niet zonder licht', waarmee hij een van de tegenstellingen accentueert die het leven belangwekkend maken. Een enkele zonnestraal op een elfenbankje in een donker bos overtreft in schoonheid hetzelfde tafereel in een zee van licht. Iets schijnbaar nietigs als een spinragdraad treft ons pas door het wisselende beeld van de lichtreflexen die onze aandacht trekken.

Wordt niet juist door licht en schaduw de aanblik boeiend van een doorgroefd gelaat van iemand die de zonnige maar ook de donkere kanten van het leven heeft geproefd? Het zijn licht en schaduw samen waardoor de gelaatstrekken en het figuur van een mooi persoon worden gemodelleerd.

Het kleurenfeest van de zonsondergang is een van de fraaiste natuurverschijnselen. Daarbij voegt zich vervolgens de verstilde pracht van het langzaam verdwijnende licht waarbij de eerste sterren verschijnen. Ook het uitzicht op een heldere, wolkenloze lucht bij nacht, zonder maan, behoort tot een van de hoogste schoonheidsbelevingen die men kent; de verrukking onder een gezelschap verstedelijkte landgenoten die dit in het buitenland voor het eerst beleven, is iets om nooit te vergeten.


Een culturele erfenis
Het besef van de relatie tussen heelal en mens is een belangrijke erfenis die in alle culturen een rol speelt en gespeeld heeft. Helaas is onze westerse cultuur als eerste bezig dit besef van de relatie tussen heelal en mens te verliezen. Vooral in een overbelichte verstedelijkte omgeving heeft het alom aanwezige kunstlicht het nachtelijk duister verdreven. Hierdoor ontstaat een leegte die moeilijk is op te vullen.

Het aanschouwen van een heldere hemel bij nacht, liefst met de daarbij behorende stilte zoals die in de natuur is te vinden, kan het besef wekken van een oneindigheid, waarmee men zich verbonden weet en die vertrouwen wekt. De betrekkelijkheid van het menselijk bestaan vormt hiermee een duidelijk contrast. Voor hen die er gevoelig voor zijn ligt in het verlengde hiervan een intenser besef van de waarde van dat tijdelijk menselijk bestaan.

Echter, kinderen die vandaag opgroeien in de stad zullen 's avonds niet meer vol ontzag omhoog kijken naar een donkere hemel vol sterren. Besef van hun eigen wereld, hun eigen planeet, als een nietig stofje, maar toch onderdeel van een schitterend sterrenbezaaid uitspansel, gaat hierdoor aan hen voorgoed voorbij.

Duister, stilte en rust vormen een drietal oerkwaliteiten die vaak in combinatie met elkaar voorkomen. Op zeker moment, meestal in de avonduren, komt het. Je doet je ogen dicht. Je creëert duisternis. Vaak nog ondersteund door het uitdoen van de verlichting en het dichttrekken van de gordijnen. Rust, stilte. En duisternis. Platform Lichthinder erkent het nachtelijk duister als een waardevolle kwaliteit, waardevol voor ons allemaal. Een waarde waarvan de norm nooit verloren mag gaan.




Naar boven Deze pagina is bijgewerkt op:
links & literatuur

Axel Hutte | Foto uit de serie "Nocturnal Scenes (As dark as light)", die het nachtelijke (stads)landschap als onderwerp heeft
Axel Hutte


Martin Effert | Foto uit de serie "A Hidden Plot", grote kleurenfoto's van schemerzones in en rondom de stad. De foto's, waarop alleen vage sporen van menselijk gebruik of nabijheid te zien zijn, tonen door de lange belichtingstijd een rijk kleurenpalet en vormentaal.
Martin Effert


Menu Home Nieuws Wat is lichthinder? Licht & Duisternis Wetgeving Tips & FAQ Platform Lichthinder Kassen Openbare verlichting Sportveldverlichting Terreinverlichting Sierverlichting Skybeamers Reclameverlichting Economie Verkeersveiligheid Sociale veiligheid Gezondheid Ecologie Sterrenkunde Esthetiek