home > wetgeving
Bestaande wetgeving
De Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde (NSVV) heeft een aantal richtlijnen uitgebracht voor het beoordelen van lichthinder. Ze gelden algemeen als maatgevend en worden onder andere bij sportvelden en openbare verlichting geraadpleegd. Naast deze richtlijnen bestaan er in Nederland (nog) geen specifieke wetten rond lichthinder. Indirect echter wel, want lichtoverlast valt vaak binnen (gemeentelijke) milieuwetgeving.

In opdracht van Natuurmonumenten en de Gelderse Milieufederatie heeft het Centrum voor Milieurecht (Universiteit van Amsterdam) in 2002 onderzocht, op welke wijze door middel van wet- en regelgeving lichthinder kan worden voorkomen. Uit "Regulering van Lichthinder" blijkt dat er veel mogelijkheden in bestaande regelgeving zijn om lichthinder te voorkomen.

Daarnaast zijn er nieuwe mogelijkheden, zowel via landelijke regelgeving (Wet Milieubeheer, memorie van toelichting, AmvB's), als provinciale regelgeving (via provinciaal milieubeleidsplan, model-APV, provinciale landschapsschoonverordening), als gemeentelijke regelgeving (via bestemmingsplan en algemene plaatselijke verordening).

Unesco en Raad van State
Op een van haar congressen heeft de International Dark Sky Association de VN-organisatie voor cultuur en wetenschap (UNESCO) gevraagd het nachtelijk duister aan te merken als mondiaal erfgoed. Volgens de IDA moet duisternis worden beschermd omdat het een van de oudste erfgoeden op aarde is.

Ook de Raad van State erkent de kwetsbaarheid van de nacht en deed een principiële uitsprak in een zaak rond kasverlichting: "De duisternis en het donkere landschap worden als waarden beschouwd welke bescherming behoeven."


Gezondheidsraad
In haar rapport "Hinder van Nachtelijk Kunstlicht voor Mens en Natuur" uit 2000 doet de Gezondheidsraad, die de overheid adviseert over gezondheidsonderwerpen, de volgende uitspraak: "Duisternis behoort, als schaduw van de dag, tot de 'oerkwaliteit' van de leefomgeving en behoeft daardoor wettelijke bescherming. Door 'lichthinder' expliciet op te nemen in het milieubeleid binnen het milieuthema Verstoring, zou de doorwerking naar andere overheidsinstanties gestimuleerd kunnen worden."

Het rapport vervolgt: "Ondanks gebrek aan kennis uit empirisch onderzoek naar de ecologische gevolgen van nachtelijk kunstlicht, zijn er voldoende aanwijzingen om het huidige 'nee, tenzij'-beleid van Rijkswaterstaat inzake wegverlichting in natuurgebieden te ondersteunen. De noodzaak van verlichting ten behoeve van de verkeersveiligheid moet steeds goed worden afgewogen tegen mogelijk negatieve gevolgen voor landschap en fauna.

Het overheidsbeleid ten aanzien van openbare verlichting zou onderdeel moeten worden van een integrale, landelijke aanpak ter bescherming en verbetering van de kwaliteit van natuur en landschap in het landelijke gebied, vooral voor die gebieden waarvoor een restrictief beleid geldt ten aanzien van bebouwing, infrastructurele werken en dergelijke. Te denken valt aan instelling van donkertegebieden analoog aan stiltegebieden.

Voor het terugdringen van hinder in de woonomgeving door sportverlichting en assimilatieverlichting in kassen is inmiddels regelgeving voorhanden of in voorbereiding. De controle op handhaving zou echter aangescherpt kunnen worden. Voor de aanpak van hinder door floodlighting reclameverlichting dienen nog richtlijnen te worden ontwikkeld."

Unieke lichthinderwetgeving in Tsjechië
Tsjechië is het eerste land ter wereld dat lichthinder expliciet opneemt in haar wetgeving. Op 27 februari 2002 tekende president Vaclav Havel de milieuwet waar de lichthinder-paragraaf onder valt. De wet trad per 1 juni 2002 in werking. De lichtvervuilingsparagraaf kwam tot stand op initiatief van de Tsjechische astronomen Jenik Hollan van de Nicolaus Copernicus-sterrenwacht in Brno en Pavel Suchan van het Stefanik-observatorium in Praag.

Volgens de nieuwe wet zijn alle Tsjechische staatsburgers en instanties verplicht maatregelen tegen lichtvervuiling te nemen. Wie buitenverlichting wenst te hebben, moet die van een kap voorzien. De bovenste verdiepingen van flatgebouwen mogen helemaal niet meer worden verlicht. Daar waar om andere redenen, zoals veiligheid, toch verlichting blijft bestaan, moet die met een dimmer worden uitgerust. Boetes kunnen uiteenlopen van 500 kroon (ongeveer 16 euro) tot maximaal 150.000 kroon - een kleine 4800 euro.

2002 | The Czech law on Protection of the Air, including Light Pollution prevention | Meer info

Nieuwe wetgeving
Platform Lichthinder doet een aantal voorstellen voor nieuwe regelgeving rond lichthinder. Deze zijn hier te vinden.


Naar boven Deze pagina is bijgewerkt op:
links & literatuur
M.e.r. | Bent u bezig met het opstellen van een bezwaarschrift en op zoek naar informatie over de M.e.r.? Die is hier te vinden.

Kassen | In wet- en regelgeving rond kassenverlichting zijn een aantal zaken gewijzigd. Een overzicht van de actuele stand van zaken vindt u hier.

St-Niklaas loopt voorop | Het Belgische St-Niklaas geldt binnen Europa als bijzonder vooruitstrevend als het gaat om de beperking van lichtvervuiling.

Filip Brokken (diensthoofd landbouw-patrimonium van St-Niklaas): "In 2003 hebben we besloten de verlichting aan te passen. We zijn van vier naar zes lichtpalen langs de velden gegaan. Dat is meer ja, maar daardoor konden we wel met minder sterke, zuiniger lampen toe, die veel minder licht uitwaaieren omdat ze dichter bij het veld staan en bovendien niet naar boven uitstralen. Het effect was: zeer goed verlichte velden, veel minder uitstraling van licht en een halvering van de stroomkosten."

Brokken: "Normaal was de verlichting sluitstuk bij een ontwerp. Nu is de verlichting van meet af aan meegenomen. Zodoende hebben we hele geraffineerde en subtiele verlichting kunnen aanleggen, die alleen maar voordelen heeft: beter licht, relatief gering stroomverbruik, een reductie van ongewenste uitstralingen met circa 80 procent en een positieve waardering van de horeca aan het plein en de burgerij."

Volgens Brokken wordt ook bij particuliere verlichtingen getoetst of die aan de normen voldoen. Ver naar boven uitstralende verlichting is bijvoorbeeld verboden. Inmiddels overwegen steden als Hasselt, Leuven en Brugge om het voorbeeld van st-Niklaas te volgen.

Meer info over het terugdringen van lichthinder in St-Niklaas

Vraag uw gemeente een beleidsplan te schrijven! | Zou uw gemeente eens moeten optreden tegen lichtoverlast? Kan uw woonomgeving wel wat donkerte gebruiken? Vraag uw gemeentebestuur dan om een beleidsplan op te stellen met regelgeving rond lichthinder. Als leidraad kunt u onze voorbeeldbrief gebruiken. Pas deze dan aan aan uw lokale situatie.
Download de voorbeeldbrief (Word-document).

Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde | Stelt richtlijnen rond lichthinder op.
www.nsvv.nl

Commissie voor de milieueffectrapportage | Onafhankelijk advies over m.e.r.
www.commissiemer.nl

2010 | Handboek licht/donker - Beleid en uitvoeringsinstrumenten voor provincies | Download (PDF-document) | Uitgave: Interprovinciaal Overleg | Provincies krijgen steeds vaker te maken met het nieuwe thema donkertebescherming en lichtvervuiling. De kennis hierover is nog niet erg groot. Samen met het ministerie van VROM is een handboek licht/donker ontwikkeld met praktische bouwstenen en praktijkervaringen. Er wordt aandacht besteed aan de relatie met ruimtelijke ordening, vergunningverlening, openbare verlichting, natuur en gezondheid.

2006 | Zuid-Holland ziet het licht | Download (PDF-document) | Uitgave: Provincie Zuid-Holland | Het boekje geeft handreikingen hoe verlichting een stuk milieuvriendelijker, innovatiever en goedkoper kan. Het beschrijft de situatie in Zuid-Holland, de gevolgen van verlichting op mens, natuur en landschap en welke oplossingen mogelijk zijn om tot een maatschappelijk verantwoorde verlichting te komen. Aanleiding voor het maken van het boekje was een conferentie op 7 februari 2006, georganiseerd door de provincie, over de positieve en negatieve kanten van verlichting.

2005/2003 | Verlichting met beleid. Aanbevelingen voor gemeenten | Download (2005 versie; PDF-document) | Download (2003 versie; zip-file) | Uitgave: Friese Milieu Federatie | Uit een globale inventarisatie van het verlichtingsbeleid van de Friese gemeenten komt naar voren dat het beleid zich vooral richt op functies van licht met betrekking tot de verkeersveiligheid en de sociale veiligheid. Daarnaast nemen verschillende gemeenten maatregelen om energiezuiniger te verlichten. Voor de gevolgen van kunstlicht voor de natuur is bij de meeste gemeenten weinig aandacht. Om het buitengebied donker te houden, om energie te besparen en om de uitstraling van licht vanuit de dorps- en stadskernen te beperken doet de Friese Milieu Federatie in deze brochure onder het motto "verlichting met beleid" een aantal aanbevelingen en suggesties gericht op het ontwikkelen en vastleggen van een helder gemeentelijk verlichtingsbeleid.

2003 | Milieubeleidsplan 2003-2007 | Downloaden (alleen het onderdeel over lichthinder; PDF-document) / Downloaden (volledige uitgave; PDF-document) | Uitgave: Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap | Het Milieubeleidsplan wordt vijfjaarlijks opgesteld door de Vlaamse regering. Het bepaalt de hoofdlijnen van het milieubeleid.

2003 | Regulering van Lichthinder | Downloaden (PDF-document) | Uylenburg, R. / Wilt, C.J. van der | Artikel in: Tijdschrift voor Omgevingsrecht, nummer 5 - oktober 2003 | Inventarisatie van de bestaande wet- en regelgeving in Nederland op het gebied van lichtinder.

2002 | Regulering van Lichthinder | Uylenburg, R. / Wilt, C.J. van der | Uitgave: Centrum voor Milieurecht (Universiteit van Amsterdam), in opdracht van Natuurmonumenten en de Gelderse Milieufederatie | Inventarisatie van de bestaande wet- en regelgeving in Nederland op het gebied van lichtinder. Tevens worden er een aantal aanbevelingen gedaan om te komen tot verdere regulering. Het rapport is een zeer nuttige bron van informatie over het huidige wetgevingsklimaat wat betreft lichthinder.

2002 | Samen Werken aan Duisternis | Kloosterman, H | Uitgave: Expertisecentrum LNV | Rapport EC-LNV nr. 2002/092 | Verslag van de workshop Samen Werken aan Duisternis die op 29 november 2001 werd gehouden in Planetarium Gaasperplas te Amsterdam.

2001 | Milieu- en Natuurrapport Vlaanderen Thema's (MIRA-T) | Meer info | Uitgave: Vlaamse Milieu Maatschappij | MIRA staat voor Milieu- en Natuurrapport en geeft aan wat de actuele ontwikkelingen zijn van de milieuvraagstukken in Vlaanderen. Het rapport geeft gegevens weer tot en met 2000. Het rapport beslaat twee grote delen: sectoren en milieuthema's. Het doel van het rapport is tweevoudig: enerzijds het Vlaams milieubeleid wetenschappelijk onderbouwen, anderzijds het maatschappelijk inzicht in de milieuvraagstukken vergroten.

1998 | Handleiding voor Lokale Besturen | Uitgave: Bond Beter Leefmilieu
Menu Home Nieuws Wat is lichthinder? Licht & Duisternis Wetgeving Tips & FAQ Platform Lichthinder Kassen Openbare verlichting Sportveldverlichting Terreinverlichting Sierverlichting Skybeamers Reclameverlichting Economie Verkeersveiligheid Sociale veiligheid Gezondheid Ecologie Sterrenkunde Esthetiek
Zoek