De zon is een kolossale energie-fabriek die loopt op kernreacties, op kernfusie. Een van de producten is licht. Verreweg de meeste energie die de mens gebruikt is direct of indirect afkomstig van de zon. Fossiele brandstoffen zoals olie, gas en kolen bevatten energie die miljoenen jaren geleden door de zon is afgezonden en al die tijd bewaard is gebleven. De energie die onze spieren laten werken ontlenen wij aan voedsel, dat door licht en warmte van de zon is ontstaan.

Zelfs duurzame energie, zoals die door windmolens wordt gewonnen is afkomstig van de zon. Het is namelijk de zon die de atmosfeer en dus de wind in beweging brengt. Ook kunstlicht wordt uit energie gewonnen, net als zeldzame vormen van licht, zoals dat van diepzeevissen of glimwormpjes. Zelfs dat is licht dat indirect, via allerlei wisselingen van energievormen, herleidbaar is tot de zon.

Zonne-energie bereikt de aarde in de vorm van straling. In de zeventiende eeuw is licht - als een vorm van straling - voor het eerst onderzocht. Toen werd ontdekt dat wit licht bestaat uit een samenstel van de kleuren van de regenboog, van rood tot violet. Het bleek dat vanuit natuurkundig standpunt licht kan worden beschouwd als een golfverschijnsel; anderszins bleek dat licht evenzeer een deeltjeskarakter heeft. Op dit punt zijn alle geheimen van de natuur nog niet ontsluierd.

Het golfkarakter komt tot uiting in het feit dat aan licht een golflengte kan worden toegekend. Die golflengte bepaalt om wat voor soort licht het gaat. Het licht met de kortste golflengte dat zichtbaar is, is violet, dat met de langste is rood. Als de golflengte nog korter is, spreken we van ultra-violet, is die nog langer dan in het rood, dan gaat het om infrarood en warmtestraling. En daarbuiten komen we in het kortegolfgebied in de Röntgen- en gammastraling en in het langegolfgebied in de radar- en radiogolven terecht.

Het deeltjeskarakter komt tot uiting in het feit dat een lichtstraal wordt beschouwd als een bundel fotonen: deeltjes zonder massa die met de lichtsnelheid (300.000 km per sec.) door de ruimte schieten. Hoe korter de golflengte, des te meer energie er in die pakketjes zit.

Het zichtbare licht is maar een klein onderdeel in het totale spectrum van alle electromagnetische stralen. Eigenlijk is het een speling van de natuur dat het menselijk oog gevoelig is voor rood tot en met violet; de ogen van bijvoorbeeld insecten zoals bijen zijn niet gevoelig voor rood maar wel voor ultraviolet.

Als licht in een oog valt, gebeurt er net zoiets als in een fotocamera. Ook in een oog passeert het licht eerst een lenzenstelsel. De frontlens is het hoornvlies, het bolle heldere venstertje aan de voorzijde van het oog. Even daarachter ligt de iris; het licht gaat door het ronde gaatje dat ongeveer in het midden daarvan ligt, de pupil.

In een fototoestel kan de binnenkomende hoeveelheid licht worden geregeld met het diafragma. Hetzelfde doet de iris in het oog. Deze regulering heeft maar en bescheiden bereik: bij een wijde pupil is de hoeveelheid doorgelaten licht ongeveer een factor tien groter dan bij een nauwe pupil.

Vlak achter de iris ligt de ooglens; deze is voorzien van een instelmechanisme. Dit stelt ons in staat het zicht scherp te stellen, van nabij tot veraf. En wel des te beter naarmate men jonger is. Na de ooglens gaat het licht door een fraai doorzichtige heldere gelei (het zg. glasvocht of glasachtig lichaam), die het grootste deel van het inwendige oog opvult, en bereikt vervolgens het netvlies.

Een menselijk netvlies heeft veel weg van een dun en slap vliesje, dat zelfs een beetje op een netje lijkt doordat er bloedvaatjes in zitten. Maar er is veel meer van te zeggen. In het embryo, als dit nog heel klein is, ontwikkelt het netvlies zich als onderdeel van de hersenen. Populair gezegd als een buitenpost van de hersenen, uitgroeiend naar de oppervlaktekant, aan beide zijden van het zich ontwikkelende hoofdje. Maar hoe dun het uiteindelijk ook wordt, het behoudt de complexe structuur en de uitgebreide scala van functies, zoals die passen bij hersenweefsel.

Het netvlies is te vergelijken met het filmpje in een fotocamera. In het filmpje bevindt zich materiaal waarvan de moleculen een scheikundige verandering ondergaan wanneer er licht op valt. Ook in het netvlies gebeurt iets dergelijks. De fotoindustrie heeft al lang geleden begrepen dat het zinvol is een assortiment samen te stellen van films waarin er variatie bestaat in de mate van gevoeligheid. Daardoor kan de fotograaf beslissen welke gevoeligheid voor zijn doel het meest geschikt is. In het netvlies bevindt zich een laag met lichtgevoelige receptoren die in twee verschillende kwaliteiten voorkomen: de staafjes en de kegeltjes.