Wetgeving

In Nederland is er geen overkoepelende wet over lichthinder zoals er wel bestaat over geluidshinder. In de milieuwetgeving speelt lichthinder wel een rol. De wet milieubeheer bepaalt wat bedrijven (algemeen inrichtingen genoemd) wel en niet mogen op diverse milieuonderwerpen. Lichthinder komt met name bij de regelgeving over glastuinbouw aan de orde. Daarnaast is er in de meeste amvb’s die gaan over verschillende soorten bedrijven een paragraaf aan lichthinder gewijd.

Handboek Licht/Donker

In 2010 verscheen het Handboek Licht/Donker van het Interprovinciaal Overleg (IPO). Hierin is basisinformatie over lichtvervuiling en donkertebescherming overzichtelijk gebundeld. Het handboek richt zich op beleid en uitvoeringsinstrumenten voor provincies. Voor gemeenten is het echter een nuttige informatiebron bij het opstellen van gemeentelijk beleid, verordeningen of bestemmingsplannen en het eventueel opleggen van maatwerk op basis van het Activiteitenbesluit.

Meer informatie

Wet Milieubeheer

De Wet Milieubeheer regelt hoe inrichtingen met hun omgeving moeten omgaan. Dat is per soort bedrijf apart geregeld in zogenaamde Algemene Maatregel van Bestuur (amvb). In de meeste amvb’s wordt een paragraafje aan licht gewijd. Helaas is de formulering dermate vaag dat je er weinig mee kan.

Veel inrichtingen vallen onder het zogenaamde Activiteitenbesluit. Het Activiteitenbesluit is een algemene regel waarin de milieueisen voor alle relevante milieuonderwerpen zijn vastgelegd. Veel bedrijven hebben als gevolg van deze besluiten geen omgevingsvergunning voor het aspect milieu meer nodig.

In het Activiteitenbesluit komt lichthinder op twee manieren aan de orde. Onder zogenaamde zorgplicht die een ondernemer naar de omgeving heeft, valt:
h. het voorkomen dan wel voor zover dat niet mogelijk is het tot een aanvaardbaar niveau beperken van lichthinder;
q. het beschermen van de duisternis en het donkere landschap in door het bevoegd gezag aangewezen gebieden.

In de toelichtingen wordt nader uitgelegd wat er onder de diverse begrippen verstaan moet worden. Het Activiteitenbesluit stamt uit 2007 en sindsdien zijn er nog weinig harde juridische precedenten geschapen die ervoor zorgen dat met deze regeling in de hand duisternis wordt beschermd.

Download een uitgebreide samenvatting van het onderdeel lichthinder in het Activiteitenbesluit.

Glastuinbouw

Het Besluit Glastuinbouw uit 2002 is op 1 oktober 2009 gewijzigd en de regeling betreffende assimilatiebelichting is op de schop gegaan. Op dit moment staat er in de wet dat een nieuwe kas 98% doek moet installeren die in de zogenaamde donkerteperiode ook gebruikt moet worden. De donkerteperiode loopt in de winter ruwweg van 18.00 tot 24.00 uur. In de overige tijd ’s nachts moet er minstens 75% worden afgeschermd. Daarnaast zijn er wel enige uitzonderingen en is er een overgangsperiode, aangezien niet alle kassen opeens kunnen veranderen.

Zie de pagina over glastuinbouw voor meer informatie.

Overige wetgeving

Er zijn nog tal van andere manieren om lichthinder aan te pakken. Deze staan uitgebreid beschreven in het boekje ‘Regulering van Lichthinder’, geschreven door R. Uylenburg en C.J van der Wilt van het Centrum voor Milieurecht (Universiteit van Amsterdam), in opdracht van Natuurmonumenten en de Gelderse Milieufederatie.
Download de uitgave.

Gezondheidsraad

In haar rapport ‘Hinder van Nachtelijk Kunstlicht voor Mens en Natuur’ uit 2000 doet de Gezondheidsraad, die de overheid adviseert over gezondheidsonderwerpen, de volgende uitspraak:

Duisternis behoort, als schaduw van de dag, tot de ‘oerkwaliteit’ van de leefomgeving en behoeft daardoor wettelijke bescherming. Door ‘lichthinder’ expliciet op te nemen in het milieubeleid binnen het milieuthema Verstoring, zou de doorwerking naar andere overheidsinstanties gestimuleerd kunnen worden.

Ondanks gebrek aan kennis uit empirisch onderzoek naar de ecologische gevolgen van nachtelijk kunstlicht, zijn er voldoende aanwijzingen om het huidige ‘nee, tenzij’-beleid van Rijkswaterstaat inzake wegverlichting in natuurgebieden te ondersteunen. De noodzaak van verlichting ten behoeve van de verkeersveiligheid moet steeds goed worden afgewogen tegen mogelijk negatieve gevolgen voor landschap en fauna.

Het overheidsbeleid ten aanzien van openbare verlichting zou onderdeel moeten worden van een integrale, landelijke aanpak ter bescherming en verbetering van de kwaliteit van natuur en landschap in het landelijke gebied, vooral voor die gebieden waarvoor een restrictief beleid geldt ten aanzien van bebouwing, infrastructurele werken en dergelijke. Te denken valt aan instelling van donkertegebieden analoog aan stiltegebieden.

Voor het terugdringen van hinder in de woonomgeving door sportverlichting en assimilatieverlichting in kassen is inmiddels regelgeving voorhanden of in voorbereiding. De controle op handhaving zou echter aangescherpt kunnen worden. Voor de aanpak van hinder door floodlighting reclameverlichting dienen nog richtlijnen te worden ontwikkeld.

Het gehele rapport is te downloaden op de site van de Gezonheidsraad.

Internationaal

Er zijn geen landen met een overkoepelende lichthinderwet. In een aantal Oost-Europese landen zoals Tsjechië is in de wet op de luchtkwaliteit ook een paragraaf over licht als vervuiler opgenomen. Wel is er in een aantal landen een uitgebreidere wetgeving op regionaal niveau.

In een groot aantal regio’s van Italië is er een wet die voor bijna alle categorieën verlichting regelt dat er geen licht boven de horizon uitgestraald mag worden. Ook wordt er een maximum gesteld aan met hoeveel licht bijvoorbeeld een kerk verlicht mag worden. Ook op La Palma zijn strenge eisen aan lichtuitstoot gesteld.

Een andere ontwikkeling is dat er in verschillende landen bepaalde gebieden zijn waar duisternis speciaal wordt beschermd. Het Nederlandse Activiteitenbesluit richt zich daar op met haar zin over “bescherming van de duisternis in door de overheid aan te wijzen gebieden”. Welke Nederlandse provincie neemt het voortouw en regelt haar duisternis middels een donkertegebied; een van de Waddeneilanden of toch de Veluwe?


Meldpunt lichthinder kassen

Geplaatst: 6 maart 2005
Thema: Glastuinbouw / Wetgeving

De campagne “Laat het donker donker” staat deze maand in het teken van het verbeteren van de handhaving van de wet- en regelgeving in de glastuinbouw. Tot 1 april 2005 hebben kastelers de gelegenheid om schermen te installeren om lichtuitstoot …


PvdA Zuid-Holland wil kassen verplicht afschermen

Geplaatst: 1 februari 2005
Thema: Glastuinbouw / Wetgeving

Van de site van de PvdA Zuid-Holland:

Om de lichtuitstoot door kassen aan banden te leggen, vindt de PvdA Zuid-Holland dat alle nieuw te bouwen kassen in Zuid-Holland volledig licht afgeschermd moeten zijn. De PvdA wil de landelijke regeling …


Lichthinder ook in de Nationale VROM-enquête

Geplaatst: 19 november 2004
Thema: Wetgeving

Het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) is benieuwd naar welke thema’s belangrijk zijn voor burgers. Onderdeel van de VROM Publieksagenda is de Nationale VROM-enquête, waarin iedereen z’n mening kan geven over welke onderwerpen prioriteit hebben en met …


Lichthinder opgenomen in Belgisch milieubeleidsplan

Geplaatst: 20 november 2003
Thema: Wetgeving

Het nieuwe milieubeleidsplan voor de planperiode 2003-2007 voor Vlaanderen is afgelopen oktober aangenomen. Het gaat over alle door de overheid erkende thema’s en wat men er wil aan doen tijdens de komende jaren. Er worden echter ook al lange termijndoelstellingen …


Zeeuwse Statenfracties willen duisternis behouden

Geplaatst: 8 juli 2003
Thema: Wetgeving

Uit De Stem van 07.07.03:

Zeeland moet een duistere provincie blijven. Daarom dient het dagelijks provinciebestuur op korte termijn met een helder verlichtingsbeleid te komen. Dat moet recht doen aan natuur, milieu (energiebesparing en afval), veiligheid en de landelijke wet- …


Platform pleit bij Drenthe voor meer aandacht voor duisternis

Geplaatst: 7 juli 2003
Thema: Platform Lichthinder / Wetgeving

Platform Lichthinder heeft bij de provincie Drenthe gepleit voor meer aandacht voor duisternisbescherming en bestrijding van lichtinder in het Provinciaal Omgevingsplan Drenthe (POP). Het POP heeft de wettelijke en bestuurlijk-juridische status overgenomen van het streekplan, het waterhuishoudingsplan, het milieubeleidsplan en …


Uitspraak Rijdende Rechter in lichthinderzaak

Geplaatst: 5 juni 2003
Thema: Openbare verlichting / Wetgeving

Uit het Dagblad van het Noorden (01-06-03):

Borger-Odoorn moet van Rijdende Rechter eind maken aan lichthinder

De gemeente Borger-Odoorn moet voor donderdag een eind maken aan de lichthinder die het Borgerder gezin Van Dijk ondervindt van een lantaarnpaal. Dat heeft …


Milieufederatie vraagt om duisternis en stilte

Geplaatst: 19 april 2003
Thema: Wetgeving

Van de site van Milieufederatie Noord-Holland:

De Milieufederatie Noord-Holland heeft aan de politieke partijen die momenteel onderhandelen over de vorming van een nieuw College van Gedeputeerde Staten, gevraagd om de IJsselmeerkust aan te wijzen als wijkplaats voor duisternis en …


© 2002- Platform Lichthinder