Wegen en straten worden verlicht voor verschillende doeleinden. Verkeer en sociale veiligheid zijn belangrijk, maar ook je weg kunnen vinden. Er zijn internationaal grote verschillen of wegen verlicht worden: van de ruim 3200 kilometer rijksweg in Nederland wordt ongeveer 700 kilometer verlicht, dat is ruim 20%. Ter vergelijking: in België is 90% procent van de rijkswegen verlicht. De Duitsers verlichten naar schatting slechts 5% van de autosnelwegen.
Licht kan de verkeersveiligheid ook in gevaar brengen. Wanneer sterk licht (ten opzichte van de omgeving) horizontaal op een mens afkomt, ontstaat verblinding. Bovendien blijken lichtvlakken erg hinderlijk wanneer men daar vanuit een donker gebied tegenaan kijkt.
Soorten lampen
Er zijn veel verschillende soorten openbare verlichting. Belangrijk daarbij is de soort lamp en de behuizing waarin de lamp is gehuisvest. Er zijn een aantal typen:
De kwiklamp geeft wit licht. Er zijn vele soorten, variërend van ronde buizen tot de bekende lange TL lamp. In de openbare verlichting worden in Nederland eigenlijk alleen de efficiënte lage druk kwik lampen gebruikt.
De lagedruk natriumlamp geeft het bekende oranje licht. Ze verlichten vooral de snelwegen en sommige grote straten in steden. De lichtopbrengst is hoog. Een nadeel is dat je geen kleuren kunt herkennen. Dit geeft bij veel mensen een ‘onveilig gevoel’. Bovendien is de lamp van het duurdere soort, maar gaat wel lang mee. De lampen zelf zijn erg lang en de armaturen hierdoor groot, waardoor het moeilijk is om het licht goed te richten.
De hogedruk natriumlamp geeft een goudgeel licht. Deze lampen komen vooral voor in de grotere straten. Ze zijn redelijke duur, maar gaan lang mee en zijn efficiënt in hun lichtopbrengst. De lampen en de armaturen zijn klein waardoor het licht goed gericht kan worden.
Tegenwoordig worden ook led-lampen in openbare verlichting gebruikt. Er wordt vooral nog mee geëxperimenteerd. De lichtopbrengst is nog niet zo hoog als de natrium lampen, maar de verwachting is dat ze veel langer meegaan en dat ze over een aantal jaren de andere soort verlichtig gaan verdringen. Op dit moment is Platform Lichthinder er nog niet zo er over te spreken; led-lampen zijn te wit / te blauw, waardoor ze erg koud licht verspreiden. Ook zijn de lampjes zo klein dat je snel verblindt wordt.
Dimmen en doven
Openbare verlichting wordt ontworpen voor het drukste moment van de dag, de spits. Dan is veel licht nodig aangezien er veel beweging is waar je op moet letten en moet kunnen zien. ‘s Nachts om drie uur staan over het algemeen de lampen nog steeds aan terwijl er eigenlijk niemand meer behoefte aan heeft.
Aangezien dit veel geld kost en het energieverbruik moet worden teruggedrongen, installeren veel gemeenten vooral op de doorgaande, grotere wegen dynamische verlichting: lampen worden dan na bijvoorbeeld 11 uur ’s avonds gedimd. Dan wordt de lichtopbrengst van de lamp tot de helft of 30% teruggebracht. Onze ogen zien het nauwelijks aangezien je je heel snel aanpast aan iets minder licht. Het energieverbruik gaat wel een stuk naar beneden en de hinder voor omwonenden vermindert.
Een lamp kan ook echt gedoofd worden. Dat gebeurt echter nog niet heel veel in Nederland, maar het kan wel.
In Zeeland wordt gewerkt aan het op grote schaal inzetten van dynamische verlichting. Hierbij wordt openbare verlichting op maat aangeboden, afhankelijk van de verkeers- en weersomstandigheden op een bepaald moment. Een artikel uit de PZC:
Nieuwe vormen van verlichting
Openbare verlichting is zo afgesteld dat een verkeersdeelnemer objecten op de weg, zoals een overstekende voetganger, goed kan zien. Een andere belangrijke rol is dat je kan zien hoe de weg zich vervolgt. Dit is vooral voor snelwegen en buitenwegen van belang. Dit laatste wordt ook bereikt door goede markering op de weg, paaltjes en borden. Vroeger waren ook zogenaamde kattenogen populair. In moeilijke situaties (vooral bij bochten) kan een nieuwe vorm van verlichting uitkomst bieden, zogenaamde actieve markering.
Beeld: Sotto le Stelle
De provincie Noord-Holland is er rond 2000 mee begonnen en tegenwoordig kun je in alle provincies wel voorbeelden van dit soort verlichting zien. Soms is het zo uitgevoerd dat het alleen brandt als je er langs rijdt. De kosten van een dergelijk systeem zijn aanzienlijk. Echter, de energiekosten en de lichthinder zijn minimaal en de ervaringen in diverse provincies zijn uitstekend.
Geplaatst: 7 februari 2011
Thema: Ecologie / Openbare verlichting
De gemeente Arnhem wil lichthinder in het Arnhemse gebied van de Veluwe terugdringen en de donkerte beschermen.
De gemeente Arnhem neemt in het gebied ten noorden van de Schelmseweg verschillende maatregelen om lichthinder te beperken. Hierbij neemt de gemeente de sociale veiligheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid in acht.
Ook kunnen inwoners van Arnhem zelf hun steentje bijdragen, bijvoorbeeld door het sluiten van gordijnen en terughoudend omgaan met sierverlichting.
Te veel kunstlicht is niet goed voor mens en natuur. Daarnaast kan het terugdringen van lichthinder de energiekosten verminderen. Ook onderzoekt de gemeente of het mogelijk is om openbare verlichting op sommige plekken (zoals natuurgebieden) achterwege te laten. Verder worden donkertebescherming en lichthinderreductie opgenomen in bestemmingsplannen.
In de wijk Schaarsbergen pakt de gemeente de openbare verlichting, reclameverlichting en particuliere verlichting aan. In deze woonwijk wordt een nieuw type straatverlichting toegepast dat zorgt voor … Lees verder
Geplaatst: 30 januari 2011
Thema: Economie / Openbare verlichting
Senter Novem heeft een overzicht gemaakt van succesvolle energiebesparende projecten in de openbare verlichting. Alle koploper-gemeenten zijn op één kaart te vinden, met daarbij de ambities en resultaten van energie-efficiënte openbare verlichting.
Blauw = 2% energiebesparing per jaar, geel = 3%, groen = 4%.
Het totale energieverbruik van alle openbare verlichting in Nederland is berekend op ongeveer 600.000 tot 700.000 MWh/jaar, waarvan ± 500.000 MWh door gemeentes. Gemiddeld is dat zo’n 1.100 MWh per gemeente. Het theoretische besparingspotentieel voor gemeentelijke openbare verlichting is berekend op gemiddeld 18%.
Meer info: senternovem.nl/openbareverlichting… Lees verder
Geplaatst: 19 januari 2011
Thema: Openbare verlichting
Woensdag is ‘Licht op Aanvraag’ in Berkel-Enschot officiëel geopend. Straatlantaarns gaan automatisch feller branden op het moment dat een fietser of voetganger passeert en dimmen weer als er niemand in de buurt is.
‘Licht op Aanvraag’ werkt met LED-straatverlichting van Philips. Hierdoor wordt er tachtig procent minder energie gebruikt. Voorheen ging een deel van de verlichting na middernacht uit. Nu ‘weet’ de straatverlichting door sensoren en draadloze verbindingen wanneer iemand onder de verlichting doorloopt of fietst. Als er gedurende een aantal seconden niets wordt gedetecteerd, dimt het licht. Zo wordt er niet alleen voor energiebesparing, maar ook voor een groter veiligheidsgevoel gezorgd.
Het systeem met de naam LumiMotion is tussen november 2010 en januari in Berkel-Enschot, deelgemeente van Tilburg, getest. Met een compleet dynamisch verlichte wijk had de stad dé primeur van Europa in handen. Een groep buurtbewoners diende als … Lees verder
Geplaatst: 17 januari 2011
Thema: Openbare verlichting / Platform Lichthinder
De openbare verlichting in Alkmaar is aan het veranderen. Zo worden er op verschillende plaatsen gele lampen vervangen door witte lampen, worden er LED lampen geplaatst en wordt dimmen van licht steeds vaker toegepast.
Met het nieuwe beleidsplan ‘Openbare verlichting 2011– 2020’ gaan de ontwikkelingen gestaag door. De gemeente zet hierbij in op duurzaamheid, energiebesparing en (sociale) veiligheid.
Het nieuwe beleidsplan is opgesteld om te zorgen voor een sociaal veilige, verkeersveilige en leefbare situatie. Hierbij wordt tevens gekozen om dit op een energiezuinige en duurzame manier te realiseren. Praktisch houdt dit in dat er gebruik gemaakt wordt van duurzame en milieuvriendelijke materialen zoals LED verlichting en masten die niet geschilderd hoeven te worden.
In de woonwijken is al gestart met het vervangen van de lampen in de openbare verlichting. Hierbij worden de oude ‘gele’ lampen vervangen door witte lampen. Wit … Lees verder
Geplaatst: 22 december 2010
Thema: Openbare verlichting
Berdien Steunenberg (Almere) en Wout Jansen (Lelystad) tekenden vrijdag een intentieverklaring om overmatig gebruik van verlichting tegen te gaan. (Foto: Friedländer).
Almere en Lelystad willen overmatig gebruik van verlichting tegengaan. Hiertoe ondertekenden de wethouders Berdien Steunenberg (Almere) en Wout Jansen (Lelystad) vrijdag een intentieverklaring van Natuur en Milieufederatie Flevoland.
Eerder die dag zetten ook vertegenwoordigers van Moes Bouwbedrijf en Accord Uitzendbureau Almere hun handtekening onder de verklaring.
Flevoland is een vrij donkere provincie, toch is er ‘s nachts op veel plekken meer licht dan nodig is. Zowel in de stad, als in het buitengebied. Dit is storend voor de natuur, met name voor dieren die ‘s nachts actief zijn, zoals overvliegende trekvogels. Bovendien is het een bron van energieverspilling.
Door de intentie verklaring te ondertekenen, geven organisaties aan dat ze het thema lichthinder erkennen en zelf de verantwoordelijkheid nemen daar … Lees verder
Geplaatst: 17 december 2010
Thema: Openbare verlichting / Platform Lichthinder
De provincie Friesland gaat vanaf volgend jaar haar provinciale wegen voorzien van LED-verlichting. Ook wordt gekeken of provinciale wegen wel verlichting nodig hebben en of er alternatieven zijn. De provincie, die op deze manier CO2-itstoot wil terugdringen, trekt hiervoor € 2.5 miljoen uit.
Door de led-verlichting verwacht de provincie jaarlijks rond de € 50.000,- aan energiekosten te besparen. In 2011 bespreken Provinciale Staten het beleid voor openbare verlichting. “We willen duurzaam met onze schepping omgaan. Led-verlichting gaat 2 à 3 keer langer mee dan de huidige verlichting en verbruikt ook veel minder energie,” zegt gedeputeerde Piet Adema.
De stroom die de provincie nu verbruikt voor openbare verlichting wordt al duurzaam ingekocht. Nu wil de provincie verder gaan en de verlichting alleen maar aan doen wanneer dat noodzakelijk of wenselijk is. Ook wordt gekeken naar alternatieven zoals wegmarkering die zelf licht … Lees verder
Geplaatst: 30 november 2010
Thema: Openbare verlichting
Een deel van de A44 is sinds kort verlicht door LED-lampen. Volgens Rijkswaterstaat is de snelweg daarmee de eerste ter wereld met LED-verlichting. De lampen werken al, maar de officiële ingebruikname is op 17 februari, liet een woordvoerster van de dienst maandag weten.
Het gaat om een stuk van 7 kilometer lang tussen knooppunt Burgerveen en de Kaagbrug. Rijkswaterstaat zegt met de LED-lampen ruim 40 procent energie te besparen en daarmee eenzelfde percentage aan CO2-uitstoot. Het stukje weg bespaart 180.000 kilowatt per jaar: het gebruik van circa vijftig huishoudens.
De dienst hoopt de extra kosten van de lampen in tien jaar terug te verdienen. De LED-lampen zijn duurder in aanschaf dan de traditionele verlichting, maar gaan langer mee en vergen minder onderhoud. Van het energiegebruik van Rijkswaterstaat gaat ongeveer 60 procent naar verlichting van snel– en vaarwegen. Met het project … Lees verder
Geplaatst: 26 november 2010
Thema: Economie / Openbare verlichting
De gemeenten Groningen en Heerenveen en de provincie Gelderland hebben tijdens het Klimaatcongres 2010 de OVL-awards gewonnen. Ze kregen de awards uitgereikt vanwege de bijzondere inzet en resultaten op het gebied van energiebesparing in de openbare verlichting en het terugdringen van lichthinder.
De gemeente Groningen werd verkozen tot winnaar in de categorie grote gemeenten (> 80.000 inwoners). De gemeente heeft bijna 20% energie bespaard door verlichting te dimmen. Daarnaast heeft de gemeente een nieuwe dimmer laten ontwikkelen om nog meer energie te kunnen besparen. De dimmer is bijzonder omdat hij vijf dimstanden heeft en op elk moment ingeschakeld kan worden. De dimmer is inmiddels in productie genomen en wordt nu ook door andere gemeenten ingezet.
Heerenveen is winnaar in de categorie gemeenten kleiner dan 80.000 inwoners. Ook deze gemeente heeft al veel bespaard en is bovendien bewust — en met … Lees verder
Geplaatst: 17 oktober 2010
Thema: Openbare verlichting
De meeste Vlaamse snelwegen zullen vanaf deze zomer niet meer worden verlicht. Minister van Mobiliteit Hilde Crevits (CD&V) hoopt zo jaarlijks 2 miljoen euro te besparen.
De lichten op de snelwegen in Vlaanderen zijn al gedoofd tussen middernacht en 6 uur ‘s ochtends. Daarvoor en daarna branden ze wel, in tegenstelling tot in de rest van Europa. Vanaf de zomer zullen de lichten volledig worden gedoofd.
“Onze buurlanden hebben allemaal een systeem waarbij het licht op de snelwegen meestal gedoofd is. Maar ik wil dat ook niet overal en altijd. Ik ga de palen dus niet wegnemen, maar probeer het gewoon met minder te doen”, verklaart Crevits in De Persgroep-kranten.
De lichten zullen wel nog branden aan de op– en afritten, op verkeerswisselaars, bij wegenwerken en bij slecht weer. De gewestwegen worden ‘s nachts ook verlicht.
Bron: Gazet van Antwerpen… Lees verder
Geplaatst: 22 mei 2010
Thema: Onderzoek / Openbare verlichting
Een artikel uit De Stentor van 18 mei j.l.:
Geplaatst: 14 maart 2010
Thema: Openbare verlichting
Van de website van Energeia:
De provincie Drenthe gaat de verlichting op de wegen met 30% verminderen. De provincie wil zo energie besparen, CO2-uitstoot terugdringen en lichtvervuiling tegen gaan, terwijl het verkeer nog steeds veilig gebruik kan maken van de wegen. De provincie heeft 460 kilometer weg en 280 kilometer fietspad onder haar hoede.
Uit een rapport van onderzoeksinstantie TNO is gebleken dat een vermindering van 30% geen gevaar oplevert voor de veiligheid. Daarbij tekent TNO wel aan dat die uitspraak geldt voor situaties waarbij kruisingen en rotondes goed verlicht zijn en er zich geen fietsers op de weg bevinden.
Als eerste zullen alle lichtmasten verdwijnen bij provinciale wegen in de gemeente Noordenveld, behalve bij kruispunten, tunnels, onderdoorgangen en carpoolplaatsen. Ook wordt gekeken of de huidige lampen kunnen worden vervangen door Led-lampen en of de benodigde energie kan worden … Lees verder
Geplaatst: 3 maart 2010
Thema: Openbare verlichting / Verkeersveiligheid
Van de website van Fietsberaad:
Rotterdam krijgt als eerste gemeenten een groene LED-golf voor fietsers. Op de Schieweg zullen lampjes in het wegdek aangeven met welke snelheid een fietser moet rijden, wil hij bij het verkeerslicht niet hoeven te stoppen.
Groene golven worden al regelmatig gebruikt om het autoverkeer te laten doorstromen. In Amsterdam is sinds 2007 op de Raadhuisstraat in Amsterdam ook een groene golf voor fietsers. Bij een constante fietssnelheid van 18 kilometer per uur krijgen fietsers daar elf maal achter elkaar groen. Het systeem in Rotterdam verschilt daarvan, doordat fietsers ook geïnformeerd worden over de snelheid die nodig is om het volgende verkeerslicht zonder stoppen te kunnen passeren.
Het systeem — Evergreen genaamd — is uitgedacht door DTV Consultants, daarbij geïnspireerd door ervaringen in het Deense Odense dat de wereldprimeur had met een soortgelijk systeem. Evergreen … Lees verder
Geplaatst: 7 februari 2010
Thema: Openbare verlichting / Verkeersveiligheid
In het Dagblad van het Noorden stond dit artikel (klik voor vergroting):
De visie van Platform Lichthinder:
Reflecterende straatklinkers zijn juist een heel goede oplossing — met de voorwaarde dat er geen verlichting (lantaarnpalen) wordt aangebracht. Het gaat erom dat je de weg goed ziet (maar ook overstekende voetgangers natuurlijk). Denk maar aan de klassieke schelpenpaadjes in de duinen. Je hebt dan geen licht nodig om je weg te vinden. Als er wel straatverlichting wordt aangebracht komt er meer lichtvervuiling: meer licht wordt dan gereflecteerd. Dan is het dus geen goede oplossing.… Lees verder
Geplaatst: 9 november 2009
Thema: Openbare verlichting
Van de Bright website:
In Toulouse detecteren lampen lichaamswarmte. Is er niemand in de buurt, dan schakelt de verlichting naar een lagere intensiteit.
Machtig mooi. Die foto’s vanuit de ruimte waar aan de hand van lichtvlekken te zien is waar de grote steden zijn te vinden. Sinds gisteren is Toulouse vast een stuk minder goed terug te zien. Langs de Allée du Professeur Camille-Soula zijn daar speciale lampen geïnstalleerd die reageren op menselijke lichaamswarmte. Als de lampen mensen in de buurt detecteren, verdubbelen ze hun intensiteit, om tien seconden later weer terug te keren naar hun energiezuinige stand.
Doel is de energieconsumptie met 50 procent terug te brengen. Slaagt het experiment, dan worden de lampen in heel de stad geïnstalleerd. Toulouse is met 450 duizend inwoner de vierde stad van Frankrijk. Vraag is natuurlijk of dé stad van het licht, … Lees verder
Geplaatst: 18 oktober 2009
Thema: Openbare verlichting
Van de website van Cobouw:
In Groningen, Drenthe en Friesland staan momenteel 450.000 lantaarnpalen, Daarvan zullen er 100.000 verdwijnen of worden vervangen door milieuvriendelijke verlichting. Dat heeft de provincie Groningen gisteren gemeld.
Het idee achter het plan is meer energie te besparen. Ook willen de provincies de duisternis op het platteland gedeeltelijk terugbrengen. Het voornemen is een uitvloeisel van het eerder dit jaar gesloten Energieakkoord Noord-Nederland. De provincies onderzoeken nu het nut van de 100.000 lantaarnpalen, meldt de provincie Groningen. Sommige straatlampen zullen worden vervangen door led-verlichting of dimbare lampen. Lampen die nauwelijks nut hebben, zullen verdwijnen.… Lees verder
