Gezondheid

Beeld: Craig Dennis

Vrijwel alle lichaamsfuncties en gedragingen vertonen een ritme van ongeveer 24 uur. Voorbeelden hiervan zijn de lichaamstemperatuur, hormoonafgifte en slapen en waken. Hoewel men er gewoonlijk zelden bij stilstaat of er iets van merkt, zijn deze ritmes essentieel voor ons welbevinden. Dat merkt men echter pas – in negatieve zin – als de ritmes ontregeld raken, zoal bij jet-lag of ploegendienst. (Bron: Stichting Onderzoek Licht en Gezondheid)

Zonder licht geen leven; zonder duisternis geen rust

Sinds de komst van de elektrische lamp zijn mensen gemiddeld 1,5 uur korter gaan slapen. Uit laboratoriumexperimenten blijkt dat verstoring van het dag-nachtritme bij de mens negatieve fysieke en psychische gevolgen heeft. Deze verstoring vindt echter pas plaats bij relatief hoge lichtintensiteiten. Hoewel er geen aanwijzingen uit epidemiologisch onderzoek zijn, valt niet uit te sluiten dat buitenverlichting, door verkorting van de avond en nacht, via stress en in combinatie met andere stressfactoren in de leefomgeving, op den duur leidt tot aantasting van de gezondheid.

Uit praktische overwegingen brandde vroeger in veel zalen van prenatale intensive care-afdelingen het licht non-stop. De te vroeg geboren baby’s ervoeren dit als onprettig en daarom werd het verlichtingsniveau naar schemer teruggebracht. Uit recent onderzoek blijkt echter dat de beste omstandigheid voor baby’s verkregen wordt door het nabootsen van het dag-nacht-ritme. Dus wanneer het buiten licht is, zijn de lampen binnen aan, en ’s nachts heerst er duisternis.

Beeld: flickr.com/photos/makelessnoise/296077631

Uit onderzoek komt naar voren dat omwonenden van kassen met assimilatieverlichting en van sportvelden hinder ondervinden van het oplichten van hun woningen en tuinen, van direct zicht op de lichtbronnen of van de gloed erboven; de percentages matig of ernstig gehinderden variëren van 5 tot 15.

Vooral de gloed boven kassen ervaren omwonenden als hinderlijk. Avondlijke wandelaars ondervinden vooral hinder van direct zicht op kaslicht. Door het groeiende gebruik van buitenverlichting zal het aantal gehinderden de komende jaren toenemen.

Advies Gezondheidsraad

In het rapport ‘Hinder van Nachtelijk Kunstlicht voor Mens en Natuur‘ signaleert de Gezondheidsraad de voortschrijdende teloorgang van duisternis in de avond en de nacht en de gevolgen daarvan voor het landschap en de menselijke woonomgeving.

Moderne ontwikkelingen als verstedelijking, toename van de automobiliteit, intensivering van de glastuinbouw, flexibilisering van arbeidstijden, groeiende behoefte aan mogelijkheden van buitensport, de opmars van de verlichting van bedrijfspanden en historische gebouwen nemen in steeds meer en steeds grotere gebieden het duister weg. Om uiteenlopende redenen ervaren veel mensen dit als een verlies. Ook hinder in de woonomgeving en bezorgdheid over mogelijke aantasting van flora en fauna rechtvaardigt extra aandacht in het beleid.

Licht en kanker

Op dit moment loopt er in de wetenschappelijke wereld een discussie over de invloed van licht op de vorming van kanker. In 2001 werd in de Journal of the National Cancer Institute een onderzoek gepubliceerd waaruit bleek dat vrouwen die in nachtdiensten werken een verhoogde kans hebben op het krijgen van borstkanker.

Onderzoekers van het Institute of Cancer Epidemiology in Kopenhagen, bestudeerden de medische dossiers van 7000 werkende vrouwen tussen 30 en 54 jaar die aan borstkanker leden. Het bleek dat vrouwen die in nachtdiensten werken 1,5 maal zo veel kans hebben op het krijgen van borstkanker dan vrouwen met een dagbaan. De precieze oorzaak hiervan is nog onvoldoende bekend; verder onderzoek wordt verricht.

Melatonine speelt in dit alles een belangrijke rol. Dit hormoon wordt in het lichaam aangemaakt wanneer het donker is. Melatonine heeft een remmend effect op kwalijke processen, zoals het ontstaan van kanker. Wanneer iemand zich ’s nachts met onvoldoende duisternis omringt, wordt de productie van melatonine verminderd en hiermee ook de kracht van het afweersysteem.


Licht in klas beïnvloedt gedrag

Geplaatst: 13 oktober 2010
Thema: Gezondheid / Onderzoek

Kan variatie in sterkte en kleur van licht een positieve bijdrage leveren aan concentratie, het gedrag, het welbevinden en de motivatie van kinderen op de basisschool? Philips onderzocht in samenwerking met de Universiteit Twente hoe verlichting op de basisschool kan …


Nachtverlichting vergroot kans op kanker

Geplaatst: 23 september 2010
Thema: Gezondheid / Onderzoek

Uit het Reformatorisch Dagblad:

Nachtverlichting vergroot de kans op prostaatkanker bij mannen en op borstkanker bij vrouwen, dat schreven Israëlische onderzoekers donderdag.

De wetenschappers, verbonden aan de universiteit van Haifa, stelden eerder vast dat deze vormen van kanker meer …


Nieuw onderzoek naar relatie licht en kanker

Geplaatst: 29 februari 2008
Thema: Gezondheid / Onderzoek

Al enige tijd wordt er onderzoek gedaan naar het mogelijke verband tussen het overmatig blootstaan aan verlichting en het onwikkelen van kanker. Melatonine speelt hierbij een belangrijke rol. Dit hormoon beschermt het lichaam tegen kwalijke processen. Duisternis zorgt voor de …


Symposium over werken in de nacht

Geplaatst: 30 november 2006
Thema: Gezondheid

In de nacht van 15 op 16 februari 2007 organiseert de Stichting Onderzoek Licht & Gezondheid op de Technische Universiteit Eindhoven, een uniek nachtsymposium met als titel “Nieuw licht op het leven en werken tijdens de nacht”.

Het Nachtsymposium is …


Constant kunstlicht schadelijk voor baby’s

Geplaatst: 4 september 2006
Thema: Gezondheid / Onderzoek

Uit de Telegraaf van 21 augustus j.l.:

Te vroeg geboren kinderen die in het ziekenhuis de eerste weken of maanden van hun leven veel worden blootgesteld aan kunstlicht, ondervinden daar waarschijnlijk schade van. De biologische klok van deze baby’s ontwikkelt …


Een op de tien Nederlanders kan de slaap niet vatten

Geplaatst: 25 oktober 2004
Thema: Gezondheid

Uit het Dagblad van het Noorden van 25 oktober:

Slapeloosheid is een onderschat probleem voor de volksgezondheid en er wordt bij lange na niet genoeg tegen gedaan. Dat vindt medisch bioloog Ingrid Verbeek die maandag aan de Rijksuniversiteit Groningen promoveert …


Weinig kinderen slapen in duisternis

Geplaatst: 13 mei 2003
Thema: Gezondheid

De BBC bericht over een onderzoek naar het kunstmatig verlichten van Britse kinderslaapkamers. Zo’n 98% van alle kinderen slaapt niet in totale duisternis.

Het artikel: news.bbc.co.uk/1/hi/health/3010953.stm


© 2002- Platform Lichthinder