Platform Lichthinder - Sterrenkunde

home > sterrenkunde

De nacht steeds lichter De melkweg is in steden in Nederland niet meer te zien. Door de overvloedige verlichting die omhoog schijnt worden de zwakkere sterren overstraald en is de prachtige sterrenhemel onzichtbaar geworden. Veel mensen zien pas voor het eerst een echte sterrenhemel als ze in bijvoorbeeld Zuid-Frankrijk voor hun tentje zitten en omhoog kijken. Jammer dat we dat in Nederland nauwelijks meer kunnen vinden. De hemel in Nederland wordt elk jaar tussen de 5 en 9 % helderder, waardoor er steeds minder sterren te zien zijn. De afgelopen 25 jaar is deze hemelhelderheid met een factor 5 toegenomen. Om een stad heen kan het licht dat vanuit de stad eerst omhoog is gestraald, weer terug naar beneden komen in een straal van ongeveer 40 kilometer. Aangezien Nederland elke 40 kilometer wel een stad heeft, is de hele Nederlandse hemel verlicht. Het meest in de randstad en het minst op de waddeneilanden. Veel lampen schijnen niet alleen naar beneden, maar ook schuin omhoog. Gemiddeld wordt tussen de 5 en 10% van het licht direct omhoog gestraald. Dit wordt dus volledig onnodig geproduceerd en verlicht alleen maar de onderkant van vogels en de hemel. Ook het licht dat de grond raakt wordt voor een deel weerkaatst en kan zo ook de hemel in gaan. Geschat wordt dat in totaal ongeveer 15 tot 20% van het buiten geproduceerde licht direct of indirect de hemel bereikt. De dieren uit de dierenriem een nieuwe bedreigde diersoort? Wat betekent dit voor iemand die als amateur of professional naar de sterren kijkt? De magnitude van de zwakste sterren die je kunt zien vermindert met één tot drie magnitudes. Dat betekent dat nog maar 10 tot 50% van de sterren die er zonder lichtvervuiling waren, te zien zijn. Veel interessante objecten zoals nevels en andere melkwegstelsels zijn erg zwak. Deze objecten zijn nu niet meer te vinden. De echte sterrenkundigen zijn al een eeuw geleden gevlucht uit Nederland, maar nu zullen ook de Nederlandse amateurs verjaagd worden naar donkere plekken in landen zoals Frankrijk. In 2002 voelde volkssterrenwacht Copernicus in Haarlem zich gedwongen te verhuizen omdat het sterrenkijken onmogelijk werd gemaakt door een naburig sportpark. Sinds lange tijd was Copernicus gevestigd aan de rand van Haarlem, waar ze een plek bood aan amateursterrenkundigen, scholieren en anderen geinteresseerden. Toen zich een tennis- en hockeyveld pal naast de sterrenwacht verstigde, werd de hemel plaatselijk zo verlicht door de buitenverlichting dat het zicht op de sterren vrijwel geheel werd ontnomen. Copernicus is op zoek gegaan naar een nieuwe lokatie en vond deze in een natuurreservaat in de duinen, ver weg van Haarlem, maar met wel iets meer duisternis. Deze pagina is bijgewerkt op:		Bezoek eens een sterrenwacht! \| Veel sterrenwachten zijn op bepaalde dagen geopend voor publiek. Sterren en planeten zijn dan voor iedereen te zien. Of bezoek de Landelijke Sterrenkijkdagen in maart. Publiekssterrenwachten in Nederland The Simpsons over "light pollution" \| In aflevering 1416 ("Scuse Me While I Miss The Sky") van The Simpsons neemt Lisa het op voor de astronomen in Springfield en zorgt ervoor dat alle verlichting wordt gedoofd. Zo kan iedereen getuigen zijn van een unieke meteorieten-regen en wordt er niemand meer uit de slaap gehouden door hinderlijke verlichting. 2003 \| Light Pollution and Astronomy \| Download (PDF-document) \| Uitgave: Campaign to Protect Rural England Saving Dark Skies \| Artikelen over lichthinder uit het blad Sky & Telescope skyandtelescope.com/ resources/darksky Mailinglijst van de Belgische Vereniging voor Sterrenkunde listserv.cc.kuleuven.ac.be/ archives/vvs.html Magnitude \| Het aantal sterren is afhankelijk van veel zaken: het kijkvermogen en ervaring van de waarnemer, de helderheid van de lucht, de duisternisadaptatie van je ogen, maar het belangrijkste is de duisternis van de hemel. De helderheid van de sterren wordt weergegeven door het magnitudegetal. Hoe lager dit getal, des te helderder de ster. Het is een logaritmische, negatieve schaal. Indien de magnitude van een object met één eenheid daalt, dan wordt dit voorwerp 2,5 maal helderder. De zon heeft een magnitude van -26,7 in de V-band, de volle maan heeft ongeveer de magnitude van -12,5 terwijl de helderste sterren ongeveer van de nulde magnitude zijn. Een paar voorbeelden: - In Spanje, Ierland en Scandinavië: alleen de verlaten natuurgebieden en woestijnen halen meer dan magnitude 6,5 - In Frankrijk: de Provence, Bretagne en landelijk Zuid-Frankrijk: tussen magnitude 6,0 en 6,5 - De donkerste plaatsen in België (Ardennen, ver van bewoonde centra): magnitude 5,8 - Donkere plaatsen op het platteland: magnitude 5,4 - Stedelijke gebieden (in de buitenwijken van steden): magnitude 4,0 - Steden: magnitude 3,0 www.sterrenkunde.nl