Spaarlampen en LED’s op de snelweg: zin of onzin?

Geplaatst: 15 juni 2007
Thema: Openbare verlichting / Platform Lichthinder

Afgelopen week kwam het nieuws dat de Tweede Kamer werk wil maken van onnodige energieverspilling door snelwegverlichting. Zie hieronder voor een bericht uit de Volkskrant hierover. Dat het onderwerp ‘lichtvervuiling’ de Kamer heeft gehaald juicht Platform Lichthinder natuurlijk toe. Ook het doel dat wordt nagestreefd onderschrijven wij. Maar in de argumentering schuilt een aantal misverstanden…

De indruk wordt gewekt dat straatverlichting alleen maar bestaat uit gloeilampen (deze geven 12 lumen licht per watt). In openbare verlichting worden nu al enkel geavanceerde typen spaarlampen (gasontladingslampen, wel of niet met fluorescentie) gebruikt. Dit zijn lampen van 80 lm per watt tot 200 lm per watt. De gebruikelijke, eenvoudige spaarlampen zijn natuurlijk prima voor binnenverlichting, als vervanger van temperatuurstralers zoals gloeilampen en halogeenlampen.

Over led-verlichting gaan nu allerlei cowboyverhalen de ronde. Led-verlichting is momenteel nog zo inefficient dat het niet toepasbaar is voor openbare verlichting. De technische ontwikkelingen rond led’s gaan hard en er komen led’s die de lumen-watt verhoudingen in de openbare verlichting gaan benaderen (met 80 lm per watt), maar de high power led’s gaan nog niet zo lang mee en hebben een grote lichtterugval (30% na 6 jaar!). Ook de temperatuurhuishouding is nog een probleem dat nog moet worden opgelost.

Voor het aanlichten van gebouwen zijn led’s echter nu al een prima oplossing omdat er geen grote schijnwerpers meer nodig zijn. Door de gerichte verlichting zal er minder lichthinder optreden dan met de huidige schijnwerpers. Dat is een goede ontwikkeling, maar het argument van minder lichtuitstoot gaat echter niet op. Per lichtobject wordt de uitstoot wel minder, maar er komen veel meer objecten bij. Per saldo zal de lichtvervuiling toenemen en uiteindelijk ook de CO2-productie.

Uit De Volkskrant van 12-06-07:

De straatverlichting kan duurzamer. Een meerderheid van CDA, PvdA en ChristenUnie zou dat graag zien. Lantaarnpalen langs de openbare weg kunnen snel energiezuiniger worden en bovendien op een aantal plaatsen vaker uit. Dat kan gemeenten een derde schelen op hun energierekening.

‘Dit kabinet wil spaarlampen verplicht stellen. Iedereen moet z’n steentje bijdragen: de overheid moet voorop lopen’, licht Ger Koopmans (CDA) toe. Hij doelt op een initiatief van minister Jacqueline Cramer (Milieu, PvdA) om de gloeilamp in de ban te doen om energie te besparen. Volgens Koopmans moet verkeersminister Camiel Eurlings, die dinsdag een overleg heeft met de Tweede Kamer, snel met een plan komen om ook straatverlichting duurzaam te maken.

Hij moet dat wel doen in overleg met provincies en gemeenten. Vooral daar kan het een tandje minder met de verlichting langs wegen. ‘Zonder concessies te doen aan de verkeersveiligheid en de sociale veiligheid’, aldus Diederik Samsom van de PvdA. Volgens hem kunnen vooral gemeenten, die nog veel energie slurpende gloeilampen en tl-verlichting gebruiken, zo tot 30 procent op hun energierekening besparen. Langs snelwegen is met hogedruknatriumlampen al een slag gemaakt. Volgens de van oorsprong natuurkundige Samsom kan het echter nog energiezuiniger. ‘Het is wachten op led-verlichting’.

ChristenUnie-Kamerlid Ernst Cramer is het eens met Veilig Verkeer Nederland, dat stelt dat brandende straatverlichting op drukke verkeerspunten een goed middel is om ongevallen te voorkomen. Hij wijst er wel op dat verlichting tegenwoordig intelligenter kan, bijvoorbeeld door gebruik te maken van reflectoren op rotondes.

Veilig Verkeer Nederland staat positief tegenover zuiniger omgaan met energie en dus zuinigere lantaarnpalen. Uit Belgisch onderzoek blijkt dat dat geen nadelig effect heeft op de verkeersveiligheid langs de snelwegen, aldus een zegsman. Maar als de verlichting uitgaat, moet volgens VVN bedacht worden dat veel auto’s met niet goed afgestelde of defecte lampen rondrijden. ‘Uit onderzoek bleek vorig jaar dat dat opgaat voor 44 procent van de auto’s in Nederland’, aldus de woordvoerder. Dit najaar begint daarom een campagne ”Goed licht, beter zicht’ om te zorgen dat automobilisten met goed licht rondrijden.

Daarnaast is straatverlichting belangrijk voor fietsers en voetgangers. Bij veel oversteekplaatsen kan de verlichting zelfs beter. ‘Spaarlampen zijn prima als er maar licht is voor kwetsbare verkeersdeelnemers.’ Verder pleit VVN ervoor dat er verlichting blijft op de zogenoemde 80-kilometerzones en op de gevaarlijkste verkeersknooppunten.

© 2002- Platform Lichthinder