Hieronder wordt uiteengezet wat de MER inhoudt en hoe u dit middel kunt gebruiken om lichthinder mee te laten nemen in besluitvorming. Als voorbeeld wordt hier aan te leggen straatverlichting genomen.

Milieueffectrapportage (MER) levert de informatie die nodig is om het milieubelang volwaardig mee te wegen bij de besluiten over plannen en projecten met grote milieugevolgen. In Nederland is milieueffectrapportage vanaf 1987 verplicht voor een wettelijk vastgelegde lijst van activiteiten, zoals de aanleg van spoorlijnen, wegen, woonwijken, bedrijventerreinen, elektriciteitscentrales en afvalverbrandingsinstallaties. Daarnaast is er een wettelijke lijst met projecten waarbij per geval beoordeeld moet worden of het wel of niet zinvol is een MER uit te voeren.

Het idee waarop de milieueffectrapportage berust, blinkt uit in eenvoud: zet eerst op een rij welke gevolgen een voorgesteld plan of project heeft voor het milieu, ga na welke alternatieven in aanmerking komen en milieuvriendelijk zijn, en neem pas daarna een besluit.

Het is moeilijk lichthinder vanuit een woonwijk op te pakken in een milieueffectrapportage. Er zal altijd verlichting worden aangebracht. Echter, in het Milieu Effect Rapport dient tevens een Meest Milieuvriendelijk Alternatief (MMA) opgenomen te worden om bestuurders een afweging te kunnen laten maken tussen verschillende alternatieven. Verder dient rekening te worden gehouden met een aantal procedures.

Regelmatig komen bepaalde aspecten en milieuthema's uit het MMA niet overeen met het Voorkeurs Alternatief. Dit Voorkeurs Alternatief vormt meestal de basis voor de besluitvorming en is dikwijls het alternatief waarvoor wordt gekozen. Met de MER wordt vaak al een afweging gemaakt tussen economische, ecologische en maatschappelijke belangen. Als lichthinder in het MMA wordt meegenomen, kunnen de bestuurders wél een afweging maken, waarbij in ieder geval lichthinder wordt meegenomen en dus in ieder geval niet wordt weggemoffeld.

Verlichting is in eerste instantie geen MER-plichtige activiteit of -inrichting. Maar vaak maakt het wel onderdeel uit van de aan te leggen infrastructuur van de wijk die wél MER-plichtig is! Dit aspect wordt echter vaak over het hoofd gezien omdat verlichting zowiezo wordt aangelegd. Dat milieuhinder en evt. maatschappelijke hinder door verschillende varianten kan worden verminderd, wordt dan niet opgemerkt.

Als burger heeft men het recht de bestuurders hierop te attenderen. De bestuurders ('bevoegd gezag' in MER-termen) dienen namelijk richtlijnen vast te stellen waar het MER aan moet gaan voldoen. M.a.w., welke aspecten meegenomen dienen te worden in het onderzoek. Zij zijn verplicht (volgens de Wet milieubeheer) op 3 momenten de burger hierin te betrekken. Zij kunnen bezwaren en adviezen van burgers alleen naast zich neerleggen als zij daar gegronde redenen voor hebben.

U kunt dus beargumenteerd aangeven dat u een afweging omtrent lichthinder terug wil zien in het MER, als onderdeel van de MER-plichtige activiteit van het aanleggen van grootschalige infrastructuur t.b.v. de woonwijk. Het gaat dan nog niet eens om bezwaar maar om een advies van u! U doet er goed aan daar meerdere belangen in mee te nemen en steun te vinden bij andere groepen zoals natuur- en milieuorganisaties. Ook Platform Lichthinder kunt u noemen.

Het eerste inspraakmoment is op het punt dat de initiatiefnemer van de aanleg, waarschijnlijk tevens gemeente en dus bevoegd gezag, de 'startnotitie' van de MER bekend maakt. Deze komt ter inzage te liggen in het gemeentehuis. Hierop kunt u een advies geven dat u lichthinder op bovengenoemde gronden terug wil zien in in het uiteindelijke MER. Op basis van startnotitie en adviezen van burgers, overheden en een onafhankelijke commissie stelt het bevoegd gezag richtlijnen vast waaraan het MER moet gaan voldoen.

Mogelijk dat burgers al in een eerder stadium zijn of worden betrokken voor interactie. Dat is echter niet verplicht. De richtlijnen van het bevoegd gezag komen tevens ter inzage te liggen. Indien lichthinder hier niet in is meegenomen kunt u bezwaar maken. Vervolgens is het laatste inspraakmoment bij het vaststellen van het MER, voordat een besluit wordt genomen. Echter, u dient bij het eerste inspraakmoment al in te grijpen!

Het MER is dus op zich niet het besluit. Het wordt gebruikt als hulp bij de besluitneming. Het zijn de argumenten waarop bestuurders een besluit baseren. Bezwaar op een besluit is vervolgens alléén mogelijk als u al een advies heeft gegeven tijdens de MER-procedure! Hou de kranten dus goed in de gaten!

Bronnen: www.commissiemer.nl, www.overheid.nl en Wet Milieubeheer en Ministerie van VROM