Deze kaart toont de meest verstedelijkte gebieden op aarde, gezien door de ogen van de satellieten van het Amerikaanse Air Force Defense Meteorological Satellite Program (DMSP). Deze wereldatlas van het nachtelijke duister is begin 2001 samengesteld door astronomen van de universiteit van Padua in Italië en onderzoekers van het Nationaal Geofysisch Informatiecentrum in Boulder in de Verenigde Staten.

De foto's zijn gemaakt vanaf de relatief geringe hoogte van 830 kilometer en laten de helderheid van kunstmatige, permanente lichtbronnen zien. Een groot formaat van deze foto is te vinden op: antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/image/0011/
earthlights_dmsp_big.jpg

Kunstlicht concentreert zich in de Verenigde Staten, West-Europa en Japan, maar ook de rivier de Nijl en de Indiase grens worden zichtbaar, evenals het Russische spoorwegnet door steden en dorpen die daarlangs liggen.

Eén op de vijf aardbewoners - en zelfs de helft van de Europeanen - woont op een plek waar niet eens de Melkweg te zien is. Nederland is, samen met België en Puerto Rico, het meest verlichte land ter wereld. Nergens is er meer kunstmatige lichtuitstoot dan hier.

Het onderzoeksbureau Alterra van de Wageningse universiteit heeft vorig jaar, in opdracht van de Stichting Natuur en Milieu en de twaalf provinciale milieufederaties en met subsidiegeld van het ministerie van VROM, een eerste onderzoek uitgevoerd naar de effectkant van lichthinder. De centrale vraagstelling in het rapport 'Donkere nachten, de beleving van nachtelijke duisternis door burgers' was: "Hoe beleeft de Nederlander verlichting en duisternis?". Daarbij zijn 1200 mensen, gelijk verdeeld over alle provincies, ondervraagd.

Een aantal van de belangrijkste en interessantste conclusies zijn:
- Gevraagd naar de vijf belangrijkste karakteristieken van de nacht, scoren rust en stilte veel hoger dan duisternis (66% tegen 36%).
- Veertig procent van de mensen vindt het (erg) belangrijk dat het duister is in de directe woonomgeving, terwijl dat voor mensen die landelijk wonen naar 50% stijgt. Opvallend is dat de percentages nog hoger zijn in het 'donkere' noorden en oosten van het land.
- De Nederlandse bevolking ziet de grootste voordelen van duisternis in relatie met de natuur en in het kunnen zien van sterren. De positieve associaties met verlichting zijn vooral gericht op veiligheid.
- 56% van de mensen ervaart hun eigen woonomgeving als donker of zeer donker, terwijl hetzelfde percentage graag zou zien dat de nacht donker of zeer donker is.

Donkertegebieden zijn plekken waar duisternis wordt beschermd en licht is verboden, te vergelijken met stiltegebieden. In Nederland zijn plannen om van De Veluwe een donkertegebied te maken. Natuurmonumenten pleit hier sinds enkele jaren voor. Uit hun persbericht:

De Veluwe moet de status van donkertegebied krijgen. Er moeten regels gaan gelden die het gebruik van licht bij avond en nacht zoveel mogelijk beperken. Met deze maatregelen wil de vereniging Natuurmonumenten laten zien dat het mogelijk is een rem te zetten op de lichtvervuiling.



Met wet- en regelgeving kan de overheid duisternis in en rondom natuurgebieden beschermen, zo blijkt uit het rapport Regulering van Lichthinder dat door de Universiteit van Amsterdam is opgesteld in opdracht van Natuurmonumenten. De huidige voorschriften zijn vooral gericht op overlast in woongebieden en op energiebesparing. Natuurmonumenten vindt dat ook de bescherming van het "donkere landschap" daaronder moet vallen. De Veluwe kan dienen als proefgebied.

Natuurmonumenten is er niet op uit om alle lampen te doven, maar wil wel dat er terughoudend en zorgvuldig wordt omgesprongen met verlichting, vooral in natuurgebieden. Als voorwaarden om wel lampen neer te zetten, noemt Jan Gorter, beleidsmedewerker bij Natuurmonumenten, dat er een goede reden moet zijn en dat de verlichting een duidelijke functie moet hebben.

Verder moet de techniek een handje helpen, door uitstoot naar de hemel, de verre omgeving en opzij te voorkomen. "Volgens deskundigen kan met technische middelen Nederland twee keer zo donker worden, maar ik zeg er eerlijk bij: Natuurmonumenten is al blij als we het huidige niveau kunnen handhaven."

In Canada bestaan drie donkertegebieden, zogenaamde Dark Sky Park's: De Torrance Barrens Conservation Reserve (de eerste Dark Sky Reserve), de Manitoulin Island Dark Sky Reserve (het grootste donkertegebied van Canada) en het McDonald Dark Sky Park.