Licht-ceremonie wegens protest aangepast

Geplaatst: 4 oktober 2004
Thema: Platform Lichthinder / Sterrenkunde

Uit het NRC Handelsblad van 27 september:

Op 18 april 2005 wordt de 50ste sterfdag van Albert Einstein gevierd. Het plan is om wereldwijd een nachtelijke lichtestafette te organiseren. Astronomen maken fel bezwaar.

De eersten die erover klaagden, waren de Britten. Die vonden dat het plan de bevolking aanzet tot ‘onverantwoordelijke lichtvervuiling’. Inmiddels heeft nu ook de 20.000 leden tellende Amerikaanse Astronomical League van amateurastronomen zich er tegen uitgesproken. De lichtestafette, waarbij het de bedoeling is zoveel mogelijk mensen elkaar lichtsignalen te laten doorgeven, zou een ,,verwerpelijk precedent” scheppen in de strijd tegen de aantasting van de nachthemel, aldus president Robert Gent tegenover BBC news.

‘Physics enlightens the world’, zoals de estafette heet, is een idee van de Oostenrijkse fysicus Max Lippitsch, verbonden aan de Universiteit van Graz. Hij maakt deel uit van het ‘World Year of Physic’ 2005, honderd jaar na het annus mirabilis 1905 waarin Einstein vijf baanbrekende artikelen publiceerde, waaronder de speciale relativiteitstheorie en de relatie tussen energie en massa. Door het publiek te vragen de duisternis zoveel mogelijk te verdrijven, hoopt de organisatie het besef te bevorderen dat wetenschap, net als sport en kunst, ,,internationaal wordt verstaan, dwars door politieke en ideologische grenzen heen”. Wetenschappelijke instituten zijn gevraagd om mee te doen en het land dat het meeste licht weet te produceren (gecorrigeerd voor bevolkingsdichtheid en welvaart) kan een oorkonde en een medaille tegemoet zien.

De bedoeling is dat een ononderbroken keten van licht op 18 april ’s avonds van start gaat in Princeton (New Jersey), de universiteitstad waar Einstein eind jaren dertig neerstreek. Tegen vier uur ’s nachts, zo is de bedoeling, maakt het licht per transatlantische glasvezelkabel de oversteek van de Amerikaanse oostkust naar China, waar het signaal op 19 april om zeven uur ’s morgens aankomt. Daarna splitst de estafette zich in een noordelijke en een zuidelijke route, die in Duitsland weer bij elkaar komen. Om 1 uur ’s nachts ten slotte loopt het licht via een tweede glaskabel van Engeland terug naar Princeton.

In een poging de astronomische gemoederen wat te sussen, heeft Lippitsch in het plan ook een ‘flash of darkness’ opgenomen: tien minuten voor aankomst van de lichttrein moeten alle lichten uit. Ook propageert hij dat als lichtbronnen fakkels en autokoplampen worden ingezet, en geen zoeklichten.

Intussen heeft het Britse Institute of Physics zijn steun aan het project ingetrokken en de vraag is of de beoogde media-aandacht voor de lichtestafette wel de vorm zal aannemen die het World Year of Physics-comite zich had voorgesteld.

Platform Lichthinder heeft bezwaar gemaakt bij de Nederlandse deelnemers met de volgende brief:

Geachte lezer.

Al een paar maanden zingt het rond in de lichthinder-wereld: uitgerekend de natuurkundigen gaan ons werk tegenwerken. Ik zag in de plannen tot nu toe van de Nederlandse natuurkundigen geen referentie aan een Nederlandse bijdrage. Nu echter zie ik dat ook het idee leeft om in Nederland hieraan mee te doen. Zelfs winnaar worden. Ik refereer aan een artikel in het Nederlandse Tijdschrift voor Natuurkunde, september 2004.

Het lijkt ons niet een verstandig idee om hieraan mee te doen. Het geeft juist het verkeerde teken. De echte lichthinder zal natuurlijk minimaal zijn, maar het gaat om het signaal. We proberen op alle manieren duidelijk te maken dat licht net als geluid een potentiele vervuiler is waar je dus zuinig mee op moet zijn. Dat je doel en middel in overeenstemming moet wezen en niet licht zomaar mag gebruiken voor elke gelegenheid.

Licht is dermate makkelijk te maken en zo ver te zien dat iedereen deze gedachte heeft: bij elke nieuwe brug, bij herdenking van 11 september, in gebruik nemen van een nieuw pand en een groot feest: licht, veel licht en liefst licht omhoog zodat veel mensen het kunnen zien. We denken dat de natuurkundigen van deze wereld beter moeten weten.

In de hele wereld zijn er mensen tegen dit plan en de Engelsen hebben al besloten daarom niet mee te doen. Uit de Guardian van 27 september:

John Mason of the British Astronomical Society said: “Of all the ideas we could have come up with to commemorate Einstein’s death, I think this one sends all the wrong messages, and I’m sure if Einstein was still alive, he wouldn’t be too keen on it either.” The Institute of Physics in Britain has already said it does not want to be involved: “We feel it isn’t doing us any favours,” a spokesperson said. “One of the activities we’re planning for Einstein year is a light pollution survey, so it’s sending mixed messages to have an activity that’s shining light into the sky.”

We hopen dat de Nederlandse natuurkundigen dit ook zullen inzien en dit slechte idee niet zullen steunen.

Hoogachtend, Wim Schmidt,
voorzitter Platform Lichthinder.

© 2002- Platform Lichthinder