Donkertekaart Veluwe

Inleiding

Vanuit de Veluwe commissie is een achteruitgang van de duisternis op de Veluwe geconstateerd en aangekaart bij de provincie Gelderland. De provincie Gelderland heeft dit opgepakt en in het derde Gelders Milieuplan is het reduceren van de lichtbelasting op de Veluwe als één van de stimuleringsprojecten uitgekozen.

Om beleid in gang te kunnen zetten is het noodzakelijk allereerst de huidige situatie wat betreft de verlichting en duisternis op de Veluwe in kaart te brengen. Daarom heeft de provincie Gelderland opdracht verleend om hiernaar een zogenaamde nulmeting uit te voeren. Tussen november 2004 en mei 2005 is dit Lichtonderzoek Veluwe door lichtmetingsbedrijf Sotto le Stelle uitgevoerd.

De nadelige effecten van verlichting op de natuur vindt plaats in de directe omgeving van de lichtbronnen. In het onderzoek is er daarom voor gekozen om de nadruk te leggen op de locatie van de verlichting. Door de resultaten primair via kaarten te presenteren is snel inzicht te krijgen in waar mogelijkheden liggen om de lichtbelasting op de natuur te verminderen.

Verlichting

De verlichting op de Veluwe is geconcentreerd rond de bebouwing en wegen. Om de verlichting van de wegen in kaart te brengen zijn alle beschikbare data betreffende de openbare verlichting geïnventariseerd, zowel van de gemeenten, de provincie als de rijksoverheid. Dit betreft zowel de omvang van de verlichting als de locatie. Deze laatste bleek slecht beschikbaar of ontsloten. Voorzover mogelijk is in deze hiaat voorzien.

Wat betreft de bebouwing zijn alle 32.000 huizen op de Veluwe (buiten de kernen) als verlichtingsbron meegenomen. Verder is van 200 bijzondere locaties zoals recreatieterreinen en sportvelden (hotspots) de verlichting geïnventariseerd. De gegevens van wegen en bebouwing is samengevoegd in een verlichtingskaart.

Naast de hinder in de directe omgeving van een lichtbron speelt het probleem dat rond steden de hemel niet meer donker is. De hemel wordt opgelicht door het omhoog stralende licht van de stad. Om de mate van dit oplichten in kaart te brengen is op een 80-tal locaties de hemelhelderheid op de Veluwe gemeten, als maat voor de ‘duisternis’. Deze gegevens zijn verwerkt in een duisterniskaart.

Analyse

Met behulp van de Wet van Walker is berekend hoe de verdeling van de hemelhelderheid op de Veluwe is aan de hand van de bevolkingsaantallen in de kernen. De gemeten en berekende kaarten zijn vergeleken en een van de conclusies was dat enige militaire terreinen op de Veluwe aanzienlijk bijdragen aan het oplichten van de hemel. Ook is van alle kernen vastgesteld wat de bijdrage is aan de toename van de hemelhelderheid.

Tenslotte is de gemeten kaart vergeleken met de gegevens van de wereldatlas van Cinzano, waarbij bleek dat de gemeten waardes goed overeenkomen, maar een veel hogere nauwkeurigheid en resolutie opleveren.

Meer informatie

Alle gegevens, resultaten en kaarten zijn samengebracht op een CD-rom, waarbij de kaarten direct in het Gis van de provincie ingevoerd kunnen worden. Deze is te verkrijgen via Sotto le Stelle: www.sotto.nl.

Download het onderzoek.

Download een hoge resolutie versie van de kaart.

© 2002- Platform Lichthinder